Trung Quốc tiếp tục là động lực tăng trưởng chính
Theo số liệu của Cục Hải quan, riêng tháng 7, Việt Nam xuất khẩu sầu riêng các loại đạt 681,2 triệu USD, tăng 30,2% so với tháng 6 và tăng tới 81% so với cùng kỳ năm trước.
Kết quả này được hỗ trợ bởi nguồn cung dồi dào khi các vùng trồng sầu riêng trọng điểm tại Tây Nguyên như Đắk Lắk, Lâm Đồng và Gia Lai bước vào giai đoạn thu hoạch chính vụ.
Tính chung 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 1,77 tỷ USD, tăng 47,1% so với cùng kỳ năm 2025 và đóng góp khoảng 37% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành rau quả.
Sầu riêng tươi tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo với gần 1,5 tỷ USD, tương đương khoảng 83% tổng kim ngạch, tăng 45,5% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh đạt 296,5 triệu USD, tăng 56,3%, chiếm khoảng 16,8%.
Đáng chú ý, các sản phẩm sầu riêng chế biến như sấy, xay nhuyễn, nước ép, bánh và kẹo mới chiếm khoảng 0,2% tổng kim ngạch.
Cơ cấu này cho thấy xuất khẩu sầu riêng Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc rất lớn vào sản phẩm tươi, trong khi dư địa gia tăng giá trị thông qua chế biến sâu còn khá lớn.
Xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh
Xét theo thị trường, Trung Quốc tiếp tục bỏ xa các điểm đến khác.
Trong 7 tháng, xuất khẩu sầu riêng sang thị trường này đạt hơn 1,65 tỷ USD, chiếm 93,5% tổng kim ngạch và tăng 56,9% so với cùng kỳ năm 2025.
Riêng tháng 7, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 664,2 triệu USD, tăng 33,9% so với tháng trước và tăng 83,2% so với cùng kỳ.
Những con số này cho thấy Trung Quốc vẫn là động lực quan trọng nhất đối với tăng trưởng xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam.
Khả năng mở rộng xuất khẩu chính ngạch sang thị trường này cũng được củng cố sau khi Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) hoàn thành đánh giá 736 hồ sơ sầu riêng của Việt Nam, gồm 487 hồ sơ vùng trồng và 249 hồ sơ cơ sở đóng gói.
Trong số này, 401 vùng trồng và 166 cơ sở đóng gói đã đáp ứng yêu cầu và được phê duyệt, tương ứng 82,3% và 66,7% số hồ sơ được đánh giá.
Hiện còn 283 mã số vùng trồng và 160 mã số cơ sở đóng gói đang chờ GACC xem xét, phản hồi.
Việc bổ sung các vùng trồng và cơ sở đóng gói đủ điều kiện sẽ giúp nâng năng lực cung ứng sầu riêng chính ngạch của Việt Nam, nhất là trong giai đoạn nguồn hàng từ Tây Nguyên tăng mạnh.
Các thị trường khác bắt đầu mở rộng dư địa
Bên cạnh Trung Quốc, xuất khẩu sầu riêng sang một số thị trường khác cũng ghi nhận mức tăng tích cực.
Trong 7 tháng đầu năm, xuất khẩu sang Papua New Guinea đạt 24,5 triệu USD, tăng 6%; Mỹ đạt 16,3 triệu USD, tăng 14%.
Xuất khẩu sang Canada và Nhật Bản lần lượt tăng 1,5% và 12%.
Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng tới 187,9%, dù giá trị tuyệt đối mới đạt khoảng 2,4 triệu USD.
Những thị trường có mức tăng trưởng tích cực phần nào bù đắp mức giảm 18,9% tại Hong Kong và 1,5% tại Đài Loan.
Ấn Độ mở thêm cơ hội cho sầu riêng Việt Nam
Một hướng mở rộng thị trường đáng chú ý là Ấn Độ.
Từ tháng 8/2026, sầu riêng Việt Nam chính thức có thêm cơ hội tiếp cận thị trường này theo các quy định kiểm dịch thực vật sửa đổi.
Việc mở thêm thị trường được xem là cần thiết trong bối cảnh Trung Quốc hiện chiếm tới 93,5% tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam.
Sự phụ thuộc lớn vào một thị trường vừa là lợi thế về sức mua, vừa tiềm ẩn rủi ro nếu nhu cầu, giá cả hoặc chính sách nhập khẩu thay đổi.
Do đó, mở rộng thị trường sang Ấn Độ và duy trì tăng trưởng tại các thị trường như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada sẽ giúp ngành sầu riêng từng bước giảm mức độ phụ thuộc vào một điểm đến duy nhất.
Xuất khẩu tăng mạnh nhưng giá sầu riêng tươi giảm
Tăng trưởng về kim ngạch không đồng nghĩa giá bán sầu riêng duy trì ở mức cao.
Trong 7 tháng đầu năm, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng tươi của Việt Nam đạt khoảng 3.284 USD/tấn, giảm 4,2% so với cùng kỳ năm trước.
Ở chiều ngược lại, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng đông lạnh tăng 8,4%, lên 4.975 USD/tấn.
Sự khác biệt này cho thấy các sản phẩm được bảo quản và chế biến có khả năng tạo giá trị cao hơn so với sầu riêng tươi ở một số phân khúc.
Đây cũng là tín hiệu đáng chú ý đối với ngành hàng khi nguồn cung ngày càng tăng và cạnh tranh xuất khẩu ngày càng rõ nét.
Giá sầu riêng tại Trung Quốc hạ nhiệt
Tại Trung Quốc, sức ép về giá đang trở thành vấn đề đáng chú ý.
Theo SCMP, sầu riêng tại thị trường Trung Quốc – từng được xem là loại trái cây có giá khá cao do yêu cầu về bảo quản và vận chuyển – đã giảm giá mạnh trong mùa hè năm nay.
Truyền thông Trung Quốc ghi nhận giá bán lẻ một số loại sầu riêng giảm gần một nửa, xuống dưới 40 nhân dân tệ/kg.
Tại chợ đầu mối rau quả Giang Nam ở Quảng Châu, giá tham chiếu sầu riêng Thái Lan và Việt Nam trong tháng 8 dao động 28-31 nhân dân tệ/kg, so với 29-39 nhân dân tệ/kg cùng kỳ năm trước.
Giá giảm diễn ra trong bối cảnh nguồn cung vào Trung Quốc ngày càng phong phú và hệ thống vận chuyển xuyên biên giới được cải thiện.
Logistics tốt hơn, cạnh tranh cũng gay gắt hơn
Một trong những thay đổi đáng chú ý là tuyến đường sắt xuyên biên giới kết hợp chuỗi lạnh Trung Quốc - Lào - Thái Lan được đưa vào khai thác từ tháng 3.
Tuyến vận tải này được vận hành thường xuyên, đưa hàng hóa từ Thái Lan qua Vân Nam tới Thành Đô, Tứ Xuyên, qua đó rút ngắn thời gian vận chuyển trái cây Đông Nam Á tới thị trường Trung Quốc xuống khoảng 3 ngày.
Cùng với đó, công nghệ bảo quản lạnh được áp dụng xuyên suốt hành trình.
Sầu riêng được vận chuyển trong các container lạnh có khả năng điều khiển từ xa, qua những điểm bốc dỡ được kiểm soát nhiệt độ trước khi tiếp tục phân phối bằng xe tải lạnh chạy điện.
Hạ tầng logistics được cải thiện giúp trái cây đến thị trường nhanh hơn, đồng thời tạo điều kiện để các nước sản xuất cạnh tranh mạnh hơn tại Trung Quốc.
Theo ông Vương Quân, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc, trước năm 2022, Thái Lan là quốc gia duy nhất được Trung Quốc phê duyệt xuất khẩu sầu riêng vào thị trường này.
Sau đó, Trung Quốc lần lượt mở cửa cho thêm 5 quốc gia, trong đó có Việt Nam, Malaysia và Lào.
Điều này đồng nghĩa nguồn cung tại thị trường Trung Quốc ngày càng đa dạng, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh lớn hơn đối với từng quốc gia xuất khẩu.
Trung Quốc nhập khẩu sầu riêng tăng hơn 45%
Số liệu hải quan cho thấy nhu cầu sầu riêng của Trung Quốc vẫn đang tăng mạnh.
Trong 7 tháng đầu năm nay, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 1,45 triệu tấn sầu riêng, tăng hơn 45% so với cùng kỳ năm trước.
Thái Lan vẫn là nguồn cung lớn nhất với hơn 1 triệu tấn, chiếm 71,4% thị phần.
Việt Nam đứng thứ hai với 401.113 tấn, tương đương 27,7%.
Các nguồn cung còn lại như Campuchia, Malaysia và Philippines hiện chiếm tỷ trọng nhỏ hơn.
Như vậy, dù nhu cầu của thị trường Trung Quốc tăng nhanh, nguồn cung từ các quốc gia sản xuất cũng ngày càng lớn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến cạnh tranh về giá và chất lượng ngày càng rõ nét.
Bài toán mới của ngành sầu riêng Việt Nam
Sầu riêng Việt Nam đang có một năm xuất khẩu tăng trưởng ấn tượng, nhưng đằng sau con số 1,77 tỷ USD là những bài toán không thể bỏ qua.
Thứ nhất là mức độ phụ thuộc rất lớn vào Trung Quốc, khi thị trường này chiếm tới 93,5% tổng kim ngạch.
Thứ hai là giá xuất khẩu sầu riêng tươi giảm, trong khi nguồn cung tại thị trường Trung Quốc ngày càng phong phú.
Thứ ba là tỷ trọng chế biến sâu còn rất thấp, mới khoảng 0,2% tổng kim ngạch.
Vì vậy, tăng trưởng bền vững sẽ không chỉ phụ thuộc vào việc mở rộng sản lượng mà còn ở khả năng nâng chất lượng, kiểm soát mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, đáp ứng tiêu chuẩn kiểm dịch, phát triển logistics và gia tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến.
Việc mở cửa thêm các thị trường như Ấn Độ, cùng với việc duy trì và phát triển các thị trường Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada, sẽ tạo thêm dư địa cho ngành hàng.
Trong bối cảnh Trung Quốc vẫn chiếm hơn 90% kim ngạch, đa dạng hóa thị trường và nâng giá trị trên mỗi tấn sầu riêng sẽ là hai hướng quan trọng để ngành hàng giảm rủi ro, cải thiện biên lợi nhuận và duy trì đà tăng trưởng trong những năm tới.