Xuất khẩu đạt gần 36 tỷ USD, tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, riêng trong tháng 6/2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 6,34 tỷ USD, tăng 3% so với tháng trước và tăng 10,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ của ngành nông nghiệp trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đối mặt với nhiều biến động.
Trong cơ cấu xuất khẩu, nông sản tiếp tục giữ vị trí chủ lực với 18,59 tỷ USD, tiếp đến là lâm sản đạt 9,2 tỷ USD và thủy sản đạt 5,7 tỷ USD, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của toàn ngành.
Xuất siêu thu hẹp do nhập khẩu nguyên liệu tăng mạnh
Bên cạnh kết quả tích cực về xuất khẩu, cán cân thương mại của ngành đang chịu áp lực khi xuất siêu chỉ đạt khoảng 9,2 tỷ USD, giảm 7,7% so với cùng kỳ năm 2025.
Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguyên nhân chủ yếu đến từ tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu. Điều này phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu phục vụ chế biến trong nước ngày càng lớn, đồng thời cho thấy ngành vẫn còn phụ thuộc nhất định vào nguồn cung từ thị trường bên ngoài.
Trung Quốc tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng
Xét theo thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực tiêu thụ lớn nhất đối với nông, lâm, thủy sản Việt Nam, chiếm 44,4% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Đáng chú ý, Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò là thị trường tăng trưởng chủ lực với 21,3% thị phần, ghi nhận mức tăng trưởng 23,1% so với cùng kỳ năm trước.
Sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế và nhu cầu tiêu dùng tại thị trường hơn 1,4 tỷ dân đã góp phần quan trọng duy trì đà tăng trưởng của xuất khẩu nông sản Việt Nam trong bối cảnh nhiều thị trường truyền thống vẫn còn gặp khó khăn.
Rau quả và hồ tiêu bứt phá, gạo và cà phê chịu áp lực về giá
Một trong những điểm sáng nổi bật là ngành hàng rau quả. Trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu đạt 3,65 tỷ USD, tăng 17,7% so với cùng kỳ.
Riêng thị trường Trung Quốc ghi nhận mức tăng gần 28%, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả, tiếp tục khẳng định vai trò là thị trường chiến lược đối với ngành hàng này.
Bên cạnh đó, hạt tiêu cũng duy trì đà tăng trưởng tích cực với kim ngạch gần 946 triệu USD, tăng cả về lượng và giá trị. Đặc biệt, xuất khẩu sang Thái Lan tăng hơn 95%, cho thấy hiệu quả bước đầu của chiến lược đa dạng hóa thị trường.
Ở chiều ngược lại, hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực là gạo và cà phê lại chịu nhiều sức ép từ diễn biến giá thế giới.
Đối với gạo, sản lượng xuất khẩu đạt khoảng 5,2 triệu tấn, tăng gần 10%, song kim ngạch chỉ đạt 2,38 tỷ USD, giảm 2,5% do giá xuất khẩu bình quân giảm hơn 11%, xuống còn khoảng 459 USD/tấn.
Mặc dù vậy, Philippines vẫn là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc tăng tới 87%, mở ra nhiều dư địa mở rộng thị phần trong thời gian tới.
Tương tự, cà phê đạt sản lượng xuất khẩu khoảng 1,1 triệu tấn, nhưng kim ngạch giảm hơn 14% khi giá xuất khẩu bình quân giảm khoảng 22%.
Điểm sáng của ngành cà phê là thị trường Trung Quốc, nơi giá trị nhập khẩu cà phê Việt Nam tăng trên 70%, cho thấy tiềm năng tăng trưởng còn rất lớn trong những năm tới.
Tăng sản lượng chưa đồng nghĩa với tăng giá trị
Diễn biến của ngành gạo và cà phê cho thấy một thực tế rõ ràng: tăng sản lượng không còn đồng nghĩa với tăng giá trị xuất khẩu.
Trong bối cảnh giá nông sản thế giới biến động mạnh, những ngành hàng vẫn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu nguyên liệu thô sẽ chịu tác động trực tiếp. Đây là yêu cầu cấp thiết để ngành nông nghiệp đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị trong toàn bộ chuỗi sản xuất nhằm giảm phụ thuộc vào biến động giá quốc tế.
Nâng cao năng lực cạnh tranh để hướng tới tăng trưởng bền vững
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu nông, lâm, thủy sản trong 6 tháng đầu năm đạt khoảng 26,68 tỷ USD, tăng gần 11,7% so với cùng kỳ. Các nhóm nông sản, lâm sản và sản phẩm chăn nuôi đều ghi nhận mức tăng khá, phản ánh nhu cầu nguyên liệu phục vụ sản xuất và chế biến trong nước tiếp tục mở rộng.
Việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến thặng dư thương mại của ngành thu hẹp, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ nguồn nguyên liệu, phát triển vùng nguyên liệu bền vững, tăng cường liên kết chuỗi và hoàn thiện chuỗi cung ứng trong nước.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, ngành nông nghiệp cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng sang phát triển dựa trên chất lượng, chế biến sâu, đổi mới thị trường và gia tăng giá trị. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản duy trì đà tăng trưởng bền vững và nâng cao vị thế của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.