Những bước đi này từng bước định hình mô hình phát triển siêu đô thị sau sáp nhập.
Động thái quy hoạch nổi bật trong tháng
UBND TP.HCM ban hành Kế hoạch tổ chức Hội nghị tham vấn ý kiến các Hiệp hội nghề nghiệp, nhà đầu tư chiến lược và chuyên gia về Quy hoạch tổng thể Thành phố, diễn ra ngày 30/7/2026 tại Trung tâm hội nghị Thiskyhall Sala. Đây là bước tiếp theo sau khi lấy ý kiến rộng rãi đến hết ngày 23/7/2026 và thành lập Tổ chuyên gia 26 thành viên hỗ trợ Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM (HIDS) hoàn thành đồ án trước ngày 30/11/2026.
Quy hoạch tổng thể thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn khoảng 100 năm (đến khoảng năm 2125) được xây dựng theo Nghị quyết 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, trở thành “một bản quy hoạch duy nhất” tích hợp đa ngành cho toàn bộ không gian sau sáp nhập, gồm TP.HCM cũ, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, với diện tích khoảng 6.772,59 km².
Song song, thành phố triển khai chỉ đạo từ Công văn số 6697/VPCP-CN ngày 10/7/2026 của Văn phòng Chính phủ, theo yêu cầu của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về việc rà soát, nâng cao chất lượng quy hoạch tỉnh đã phê duyệt và hoàn thành lập, điều chỉnh, phê duyệt quy hoạch đô thị, nông thôn. Sở Quy hoạch – Kiến trúc được giao chủ trì tham mưu. Thành phố tiếp tục áp dụng khoảng 528 đồ án quy hoạch hiện hành đến hết 31/12/2027 để tránh khoảng trống pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp.
Ngày 23/7/2026, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 4560/QĐ-UBND thành lập Khu Thương mại tự do (FTZ) gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ, quy mô 4.174,35 ha tại phường Tân Phước và Tân Hải. Đây là khu FTZ đầu tiên và duy nhất theo mô hình thí điểm của thành phố.
Tại khu vực lõi Thủ Thiêm, UBND Thành phố ban hành văn bản chỉ đạo triển khai dự án Quảng trường trung tâm Thành phố và Trung tâm hành chính (tổng mức đầu tư khoảng 29.591 tỷ đồng, hình thức BT do Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Mặt Trời Sài Gòn thực hiện).
Các điều chỉnh gồm thay đổi cao độ thiết kế cầu cạn trên tuyến đường R1 để đồng bộ với quảng trường; nghiên cứu mở rộng đường Tố Hữu đoạn từ Mai Chí Thọ đến Nguyễn Cơ Thạch từ 4 lên 7 làn xe; và di dời Trạm ngắt trong tháng 7/2026 để giải phóng mặt bằng.
Ở khu Nam, UBND TP.HCM chấp thuận đề xuất nghiên cứu, lập hồ sơ dự án chỉnh trang khu Ao Song Tân và sông Ông Lớn tại phường Tân Hưng (quận 7 cũ), quy mô khoảng 43,57 ha, tổng mức đầu tư đề xuất hơn 12.700 tỷ đồng, dự kiến giải tỏa hơn 1.600 căn nhà. Dự án thực hiện theo hình thức BT.
Những khu vực được gọi tên nhiều nhất
Thủ Thiêm (phường An Khánh) nổi lên với dự án Trung tâm hành chính – chính trị trên khu đất gần 47 ha, bao quanh bởi các trục Mai Chí Thọ, Nguyễn Cơ Thạch và Tố Hữu. Các điều chỉnh hạ tầng kết nối và giải phóng mặt bằng đang được đẩy mạnh để đồng bộ quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500.
Khu vực Cái Mép Hạ (phường Tân Phước, Tân Hải) trở thành tâm điểm với Khu Thương mại tự do hơn 4.174 ha, được phân thành 8 phân khu gồm các bến cảng container, ga đường sắt, cảng thủy nội địa, trung tâm logistics và khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ. Vị trí cách trung tâm TP.HCM khoảng 50 km và sân bay Long Thành khoảng 25 km.
Khu Nam, cụ thể phường Tân Hưng với Ao Song Tân và sông Ông Lớn, được nhắc đến trong kế hoạch chỉnh trang ven kênh rạch. Đây là một phần của Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà trên và ven sông, kênh, rạch giai đoạn 2025-2030.
Ngoài ra, các khu vực xung quanh tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) với gần 940 ha TOD; Khu Công nghệ cao TP.HCM mở rộng gần 195 ha tại phường Long Phước; cùng các điều chỉnh cục bộ tại Gò Vấp, Quận 12 cũ và Tân Uyên cũ cũng xuất hiện trong chỉ đạo đồng bộ quy hoạch.
Phát triển siêu đô thị đa cực, kinh tế biển và chỉnh trang bền vững
Từ các động thái trên, TP.HCM ưu tiên chuyển đổi sang mô hình siêu đô thị đa cực, đa tâm, đa tầng với cấu trúc “5 cực động lực – 5 hệ liên kết – 10 vùng quản trị”.
5 cực gồm:
Cực lõi trung tâm quốc tế (Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm);
Cực đổi mới sáng tạo phía Đông (Thủ Đức - Thuận An - Dĩ An);
Cực công nghiệp - logistics phía Bắc (Bình Dương);
Cực cảng biển - thương mại tự do phía Nam;
Cực biển - du lịch (Vũng Tàu - Côn Đảo).
5 trụ cột kinh tế được nhấn mạnh: công nghiệp công nghệ cao, logistics, tài chính quốc tế, du lịch - văn hóa, giáo dục - y tế. Mô hình “siêu đô thị biển” và tái cấu trúc “1 không gian – 3 khu vực” gắn với thích ứng biến đổi khí hậu cũng được đặt ra.
Khu Thương mại tự do Cái Mép Hạ hướng tới trở thành trung tâm logistics xanh, cảng trung chuyển quốc tế, gắn kinh tế số, xanh và tuần hoàn, kết nối với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, Cảng Cần Giờ và sân bay Long Thành. Lộ trình chia thành giai đoạn 2026-2030 (nâng hiệu quả hiện hữu, thu hút nhà đầu tư), 2031-2035 (hình thành hệ sinh thái cạnh tranh) và sau 2035 (hạt nhân Trung tâm kinh tế biển vùng Đông Nam Bộ).
Chỉnh trang đô thị ven kênh rạch được đẩy mạnh như một ưu tiên an sinh và môi trường, với mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hoàn tất di dời, tái định cư người dân sống trên và ven kênh, khơi thông dòng chảy và phát triển đô thị ven sông. Dự án Ao Song Tân - sông Ông Lớn nằm trong nỗ lực này.
Đồng thời, thành phố gắn quy hoạch với hạ tầng trọng điểm như Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc TP.HCM – Mộc Bài và mô hình TOD để hỗ trợ tăng trưởng hai con số, hướng tới GRDP khoảng 750-800 tỷ USD (có thể đạt 1.200 tỷ USD trong điều kiện thuận lợi) và dân số 20-22 triệu người vào năm 2050.
Tác động tiềm năng đến thị trường bất động sản
Các động thái quy hoạch này tạo nền tảng pháp lý rõ ràng hơn cho đầu tư và tổ chức không gian phát triển. Quy hoạch tổng thể khi được thông qua sẽ trở thành cơ sở pháp lý duy nhất, làm nền tảng cho toàn bộ quy hoạch cấp dưới, đánh giá dự án và thu hút FDI. Việc tiếp tục áp dụng các đồ án cũ đến hết 2027 giúp duy trì tính liên tục cho thủ tục cấp phép xây dựng và đầu tư trong giai đoạn chuyển tiếp.
Tại Thủ Thiêm, điều chỉnh hạ tầng kết nối và đẩy nhanh giải phóng mặt bằng tại dự án Trung tâm hành chính có thể hỗ trợ phát triển khu vực xung quanh, nơi đang hình thành trung tâm hành chính – chính trị hiện đại kết hợp hội nghị, quảng trường và cảnh quan. Khu Thương mại tự do Cái Mép Hạ mở ra không gian cho logistics, công nghiệp xanh và dịch vụ, thu hút nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước theo cơ chế ưu đãi từ Nghị quyết 98/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung).
Dự án chỉnh trang Ao Song Tân - sông Ông Lớn, nếu triển khai, sẽ tạo quỹ đất ven sông sau giải tỏa để phát triển đô thị, đồng thời cải thiện môi trường sống khu Nam. Các khu vực TOD dọc metro số 2 và mở rộng Khu Công nghệ cao cũng định hướng không gian gắn với giao thông công cộng và công nghệ cao.
Nhìn chung, chuỗi động thái trong tháng 7/2026 phản ánh nỗ lực của TP.HCM trong việc hoàn thiện khung quy hoạch đồng bộ, tháo gỡ điểm nghẽn sau sáp nhập và định hướng phát triển dài hạn theo mô hình siêu đô thị đa cực, kinh tế biển và chỉnh trang bền vững. Những nội dung này sẽ tiếp tục được hoàn thiện qua quá trình lấy ý kiến và trình phê duyệt trong thời gian tới.
Đăng Thy