Nỗi lo của những người tiên phong làm nông nghiệp công nghệ cao
Sau gần một thập kỷ hình thành và phát triển, Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen đã góp phần tạo nên nhiều sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, gắn sản xuất với du lịch sinh thái và mang lại sinh kế ổn định cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, trước việc điều chỉnh quy hoạch để triển khai các dự án đô thị mới, nhiều hộ sản xuất đang đứng trước nguy cơ phải dừng hoạt động và mong muốn được hỗ trợ địa điểm sản xuất phù hợp để tiếp tục theo đuổi con đường nông nghiệp công nghệ cao.
Những ngày đầu hè, nông trại hữu cơ Hùng Ly Garden tại xã Măng Đen vẫn tấp nập du khách đến tham quan, trải nghiệm. Trên diện tích hơn 2.000m², khu vườn được quy hoạch bài bản với những luống dâu tây xanh mướt, cà chua bi sai trĩu quả, khu vực trưng bày sen đá cùng không gian sinh thái phục vụ khách tham quan.
Các loại cây trồng tại đây đều được sản xuất theo quy trình nông nghiệp sạch, ứng dụng công nghệ cao trong chăm sóc và quản lý. Không chỉ bán nông sản tươi, cơ sở còn chế biến các sản phẩm sấy dẻo, sấy khô phục vụ du khách và thị trường quà tặng.
Thế nhưng, phía sau khung cảnh nhộn nhịp ấy là nỗi lo thường trực của những người đã dành nhiều năm tâm huyết gây dựng mô hình nông nghiệp công nghệ cao giữa vùng đất Măng Đen.
Chị Bùi Thị Hiên, đại diện Hùng Ly Garden cho biết, năm 2017, khi tỉnh Kon Tum (cũ) triển khai chủ trương phát triển Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen, cơ sở của chị là một trong những đơn vị tiên phong đầu tư sản xuất nông sản sạch tại địa phương.
Tận dụng hạ tầng ban đầu do Nhà nước đầu tư, gia đình tiếp tục bỏ vốn xây dựng nhà màng, hệ thống tưới tự động và mở rộng diện tích canh tác để phát triển các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao.
Tuy nhiên, hành trình ấy không hề dễ dàng. Đại dịch Covid-19 từng khiến hoạt động sản xuất và kinh doanh bị gián đoạn. Thời tiết khắc nghiệt vùng núi cao với những đợt mưa bão, gió lốc liên tiếp cũng khiến hệ thống nhà màng thường xuyên hư hỏng. Mỗi lần sửa chữa, chi phí phát sinh từ 50-60 triệu đồng.
“Tổng số vốn đầu tư đến nay đã hơn 400 triệu đồng. Mỗi năm doanh thu đạt khoảng 500 triệu đồng, lợi nhuận còn lại khoảng 100-120 triệu đồng. Chúng tôi rất mong tiếp tục duy trì sản xuất và phát triển thêm các sản phẩm phục vụ du lịch. Nhưng hiện nay nhiều hộ dân nhận được thông tin khu vực này sẽ bị thu hồi để thực hiện dự án khác”, chị Hiên chia sẻ.
Cùng chung tâm trạng, bà Nguyễn Thị Kính, hộ sản xuất tại thôn Kon Pring, cũng đang lo lắng trước nguy cơ phải dừng hoạt động sau nhiều năm gắn bó với nông nghiệp hữu cơ tại Măng Đen.
Trên diện tích khoảng 2.600m² nhà màng, gia đình bà đã đầu tư hơn 300 triệu đồng để xây dựng gần 80 giàn trồng rau xà lách theo quy trình hữu cơ. Hệ thống tưới tự động cùng các thiết bị sản xuất hiện đại được đầu tư đồng bộ nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm.
Với gần 30 năm kinh nghiệm trồng rau sạch từ thời sinh sống tại Đà Lạt, bà Kính quyết định chuyển đến Măng Đen từ năm 2020 để phát triển các loại rau và trái cây xứ lạnh.
“Những năm đầu rất khó khăn vì thị trường chưa quen với sản phẩm. Tôi vừa sản xuất, vừa tự tìm đầu ra và giới thiệu sản phẩm đến các cơ sở du lịch. Đến nay mới dần ổn định thì lại đứng trước nguy cơ phải dừng sản xuất”, bà Kính tâm sự.
Hai năm gần đây, gia đình bà tiếp tục mở rộng đầu tư trồng dâu tằm Đài Loan và khoai lang Úc. Tuy nhiên, nhiều kế hoạch phát triển hiện buộc phải tạm gác lại.
“Tôi chỉ mong được tiếp tục làm nông nghiệp hữu cơ. Nếu phải di dời, rất mong địa phương quy hoạch khu sản xuất mới hoặc xây dựng hệ thống nhà màng để người dân thuê lại và tiếp tục sản xuất”, bà Kính bày tỏ.
Thành quả từ gần một thập kỷ phát triển nông nghiệp công nghệ cao
Theo Quyết định số 915/QĐ-UBND ngày 23/8/2016 của UBND tỉnh Kon Tum (cũ), Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen được thành lập với quy mô khoảng 170ha nhằm phục vụ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao, đào tạo nhân lực, ươm tạo doanh nghiệp và thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp hiện đại.
Giai đoạn 2018-2020, địa phương đã đầu tư xây dựng gần 36.300m² nhà kính, nhà màng với tổng kinh phí hơn 60,8 tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp và hộ sản xuất tham gia đầu tư trên diện tích hơn 94ha với tổng vốn hơn 149 tỷ đồng.
Từ khi đi vào hoạt động đến cuối năm 2024, hệ thống nhà màng, nhà kính tại đây đã trở thành nền tảng để triển khai hàng loạt mô hình nông nghiệp công nghệ cao. Nhiều sản phẩm đặc trưng như dâu tây, cà chua bi, dưa leo baby, ớt ngọt và các loại rau sạch từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường.
Theo ngành nông nghiệp địa phương, các mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đã mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần hình thành chuỗi sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, tạo điểm nhấn thu hút khách du lịch đến với Măng Đen.
Với diện tích khoảng 1.000m² nhà màng, nhiều cơ sở có thể đạt doanh thu từ 200-300 triệu đồng mỗi năm. Các công nghệ hiện đại như tưới tự động, giám sát cây trồng từ xa hay trồng rau trên giá thể đã giúp nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.
Cần lời giải hài hòa giữa phát triển đô thị và sinh kế người dân
Hiện nay, để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai các dự án đô thị mới tại xã Măng Đen. Theo quy hoạch, Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Măng Đen nằm trong phạm vi thực hiện Dự án Khu đô thị số 1 xã Măng Đen.
Trước thực tế này, nhiều hộ sản xuất mong muốn địa phương có chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm bảo đảm quyền lợi của những người đã bỏ nhiều vốn liếng và công sức đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao trong suốt thời gian qua.
Đại diện nhiều cơ sở cho rằng hệ thống nhà màng, thiết bị sản xuất chuyên dụng có giá trị lớn và rất khó tháo dỡ hoặc tái sử dụng nguyên vẹn. Do đó, việc hỗ trợ địa điểm sản xuất mới hoặc xây dựng khu nông nghiệp công nghệ cao thay thế sẽ giúp người dân tiếp tục duy trì sinh kế và phát huy kinh nghiệm sản xuất đã tích lũy.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Măng Đen Đặng Quang Hà, địa phương đang phối hợp với nhà đầu tư triển khai công tác kiểm kê, bồi thường và giải phóng mặt bằng phục vụ Dự án Khu đô thị số 1.
“Chính quyền đã nhiều lần làm việc với các hộ dân để thống nhất phương án quản lý, sử dụng hệ thống hạ tầng tại Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là phần tài sản do Nhà nước đầu tư. Trong quá trình triển khai dự án, địa phương sẽ rà soát, kiểm kê để thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ và xem xét bố trí khu vực sản xuất phù hợp cho người dân”, ông Đặng Quang Hà cho biết.
Việc phát triển đô thị là yêu cầu tất yếu để tạo động lực tăng trưởng mới cho địa phương. Tuy nhiên, cùng với quá trình đó, việc bảo đảm sinh kế cho những người tiên phong xây dựng mô hình nông nghiệp công nghệ cao cũng là bài toán cần được quan tâm. Một chính sách hỗ trợ phù hợp không chỉ giúp người dân ổn định cuộc sống mà còn giữ lại những giá trị sản xuất nông nghiệp chất lượng cao đã được gây dựng nhiều năm qua tại Măng Đen./.
