Đề xuất được đưa ra trong Báo cáo kết quả giám sát việc phát triển nhà ở xã hội và nhà tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố từ ngày 1/8/2024 đến nay.
Theo kết quả giám sát của Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là điều kiện vay vốn và các thủ tục pháp lý liên quan đến phát triển dự án nhà ở xã hội.
Thực tế cho thấy, nhiều người có nhu cầu thực nhưng gặp khó khăn trong việc chứng minh điều kiện được hưởng chính sách, trong khi vẫn xuất hiện tình trạng người có điều kiện kinh tế và thu nhập cao mua được nhà ở xã hội.
Báo cáo cũng chỉ ra, các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho nhà ở xã hội hiện giải ngân chậm do điều kiện tiếp cận vốn còn khá chặt chẽ đối với cả chủ đầu tư và người mua. Đối với người dân, việc phải xác nhận tình trạng nhà ở và thu nhập tại UBND hoặc Công an cấp xã đang phát sinh nhiều vướng mắc. Nguyên nhân là nhiều địa phương chưa có đầy đủ dữ liệu để đối chiếu, dẫn đến việc xác nhận hồ sơ bị kéo dài hoặc cơ quan xác nhận còn lúng túng trong quá trình thực hiện.
Ảnh minh hoạ
Từ thực tế này, Đoàn giám sát đề nghị UBND TP Hà Nội nghiên cứu, kiến nghị các bộ, ngành tham mưu Chính phủ ban hành cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp hơn cho cả doanh nghiệp và người dân. Trong đó, thành phố đề xuất nghiên cứu nới điều kiện vay vốn đối với người thu nhập thấp, đồng thời xây dựng các gói tín dụng ưu đãi có tính ổn định và dài hạn để hỗ trợ người mua, thuê mua nhà ở xã hội cũng như các doanh nghiệp tham gia đầu tư lĩnh vực này.
Ngoài khó khăn về tín dụng, báo cáo giám sát cũng cho thấy tiến độ triển khai nhiều dự án nhà ở xã hội còn chậm. Số lượng dự án đang thi công hiện vẫn chiếm tỷ lệ thấp so với tổng số dự án đã được chấp thuận đầu tư. Một số dự án đã khởi công khi công tác giải phóng mặt bằng mới hoàn thành khoảng 70-80%, trong khi quy trình lựa chọn chủ đầu tư và phê duyệt dự án thường kéo dài từ 1 đến 2 năm, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.
Đối với quỹ nhà tái định cư, HĐND TP Hà Nội đánh giá nhiều địa phương chưa chủ động chuẩn bị nguồn cung phù hợp với nhu cầu thực tế. Theo quy định hiện hành, việc xây dựng hoặc bàn giao nhà tái định cư phải hoàn thành trước khi ban hành quyết định thu hồi đất, khiến quá trình bố trí chỗ ở cho người dân ở một số dự án còn gặp nhiều khó khăn.
Để tháo gỡ những vướng mắc trên, Đoàn giám sát đề nghị UBND thành phố tiếp tục rà soát quỹ đất, chủ động giải phóng mặt bằng nhằm tạo quỹ đất phát triển nhà ở xã hội. Đồng thời, nghiên cứu cắt giảm thủ tục "thẩm định và ra quyết định miễn tiền sử dụng đất" nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư.
Thành phố cũng được đề xuất nghiên cứu cơ chế chuyển đổi linh hoạt giữa quỹ nhà ở xã hội, nhà tái định cư và các quỹ nhà khác để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng Hà Nội được giao nghiên cứu cắt giảm hoặc bãi bỏ một số thủ tục hành chính không còn phù hợp như thủ tục chấp thuận bán nhà ở hình thành trong tương lai hoặc cấp phép xây dựng đối với một số dự án nhà ở xã hội, qua đó rút ngắn thời gian triển khai dự án.
Theo kết quả điều tra, thống kê giai đoạn 2026-2030, Hà Nội dự báo có nhu cầu khoảng 375.000 căn nhà ở xã hội. Trong Kế hoạch phát triển nhà ở đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu tối thiểu hoàn thành 120.000 căn ở cấp độ 1. Đến nay, Hà Nội đã hoàn thành khoảng 101.300 căn, tương đương 85% chỉ tiêu đề ra.
Trong bối cảnh nhu cầu về nhà ở giá phù hợp vẫn rất lớn, việc tháo gỡ các rào cản về thủ tục và tín dụng được kỳ vọng sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ phát triển nhà ở xã hội trong thời gian tới.
Tâm An