Tăng trưởng tích cực trong bối cảnh nhiều biến động
Bước vào năm 2026, ngành nông nghiệp Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường quốc tế, khu vực và trong nước. Nguồn cung toàn cầu phục hồi, cạnh tranh giữa các quốc gia xuất khẩu gia tăng, trong khi nhiều thị trường lớn ngày càng siết chặt các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, môi trường và phát triển bền vững.
Trong bối cảnh đó, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vẫn duy trì được đà tăng trưởng. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành ước đạt gần 42,8 tỷ USD, cho thấy vai trò quan trọng của nông nghiệp trong nền kinh tế và khả năng thích ứng của doanh nghiệp, người sản xuất trước những biến động mới.
Nhiều nhóm hàng chủ lực tiếp tục tạo động lực tăng trưởng, trong đó có thủy sản, lâm sản, rau quả, cà phê, gạo và các sản phẩm chế biến.
Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu cũng cho thấy một thực tế: tăng sản lượng chưa đồng nghĩa với tăng giá trị.
Khi sản lượng tăng nhưng giá trị chịu áp lực
Một số ngành hàng dù duy trì mức tăng về lượng xuất khẩu nhưng kim ngạch lại giảm do tác động từ giá cả thị trường và cạnh tranh quốc tế.
Cụ thể, trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cà phê tăng 10,8% về lượng, nhưng kim ngạch chỉ đạt khoảng 5,45 tỷ USD, giảm 11,2% so với cùng kỳ năm 2025.
Tương tự, xuất khẩu gạo tăng 0,5% về lượng, nhưng kim ngạch đạt gần 2,63 tỷ USD, giảm 6,7%.
Những con số này phản ánh rõ hơn bài toán mà nông nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt: không thể chỉ chạy theo sản lượng, mà cần nâng cao giá trị trên từng đơn vị sản phẩm.
Với ngành hàng sầu riêng, áp lực cũng xuất hiện khi nguồn cung từ nhiều quốc gia Đông Nam Á bước vào chính vụ. Tính đến cuối tháng 6, đầu tháng 7/2026, giá bình quân xuất khẩu sầu riêng tươi đạt khoảng 3.095 USD/tấn, giảm 14,1% so với tháng 4/2026 và giảm 9,2% so với cùng kỳ năm 2025.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, đây là những biến động cục bộ ở một số ngành hàng, chưa phản ánh xu hướng suy giảm chung của toàn ngành. Tuy nhiên, những diễn biến này là tín hiệu cảnh báo để nông nghiệp Việt Nam tiếp tục thay đổi mô hình phát triển.
Thị trường xuất khẩu đang đặt ra những tiêu chuẩn mới
Cùng với cơ hội mở rộng thị trường, các doanh nghiệp nông nghiệp cũng phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng cao từ các quốc gia nhập khẩu.
Không chỉ yêu cầu về chất lượng sản phẩm, nhiều thị trường đang tăng cường kiểm soát các tiêu chuẩn liên quan đến truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, phát triển xanh và giảm phát thải carbon.
Điều này buộc chuỗi sản xuất nông nghiệp phải thay đổi từ gốc. Người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cần tăng cường liên kết, tổ chức vùng nguyên liệu ổn định, sản xuất theo tiêu chuẩn và ứng dụng công nghệ trong quản lý.
Đặc biệt, việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và vận hành hiệu quả hệ thống truy xuất nguồn gốc đang trở thành điều kiện quan trọng để nông sản Việt duy trì vị thế tại các thị trường lớn.
Hướng tới mục tiêu 74 tỷ USD: Không chỉ tăng trưởng bằng sản lượng
Mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 74 tỷ USD trong năm 2026 đặt ra yêu cầu ngành nông nghiệp phải có bước chuyển mạnh mẽ hơn.
Định hướng phát triển hiện nay là chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng, thương hiệu và tính bền vững.
Cùng với việc mở rộng thị trường, ngành nông nghiệp sẽ tập trung tổ chức lại sản xuất theo nhu cầu thị trường, phát triển vùng nguyên liệu tập trung, thúc đẩy chế biến sâu, nâng cao năng lực logistics và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, câu chuyện của nông sản Việt không chỉ là làm ra nhiều hơn, mà là tạo ra những sản phẩm có giá trị cao hơn.
42,8 tỷ USD sau 7 tháng là một dấu mốc tích cực, nhưng chặng đường phía trước đòi hỏi ngành nông nghiệp phải tiếp tục đổi mới để biến lợi thế về sản lượng thành sức mạnh về chất lượng, thương hiệu và năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.