Cửa vào chuỗi cung ứng đang rộng hơn
Công nghiệp hỗ trợ đang được đặt vào vị trí quan trọng hơn trong quá trình nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Quyết định số 929/QĐ-TTg ngày 25/5/2026 phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035, với mục tiêu tăng tỷ lệ nội địa hóa, nâng năng lực doanh nghiệp Việt Nam và thúc đẩy tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đáng chú ý, đến năm 2030, chương trình dự kiến hỗ trợ khoảng 600 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tư vấn, đào tạo về quản trị doanh nghiệp và quản trị sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế; khoảng 80 doanh nghiệp được hỗ trợ nghiên cứu, phát triển, đổi mới công nghệ, sản xuất thử nghiệm và tiếp nhận chuyển giao công nghệ. Đến năm 2035, tỷ lệ nội địa hóa trong ngành cơ khí chế tạo được định hướng đạt 50%.
Với doanh nghiệp ở khu vực nông thôn đã có nền tảng cơ khí, nhựa, điện, điện tử, bao bì hoặc gia công, đây là khoảng không gian đáng chú ý để mở rộng thị trường. Tuy nhiên, “cửa” chính sách mở không đồng nghĩa doanh nghiệp đã sẵn sàng bước vào. Khách hàng công nghiệp thường cần một nhà cung ứng có khả năng sản xuất ổn định, kiểm soát chất lượng chặt chẽ, giao hàng đúng kế hoạch và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trong thời gian dài.
Làm được sản phẩm chưa đủ, phải làm ổn định
Điểm khác biệt của công nghiệp hỗ trợ nằm ở khả năng sản xuất lặp lại. Một chi tiết cơ khí đạt yêu cầu hay một lô sản phẩm tốt chưa đủ để trở thành nhà cung ứng. Doanh nghiệp phải duy trì chất lượng qua nhiều lô hàng, kiểm soát nguyên liệu, thiết bị, quy trình và có khả năng điều chỉnh khi khách hàng thay đổi yêu cầu.
Công ty TNHH Cơ khí Nam Định là một trường hợp cho thấy đầu tư công nghệ có thể tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp cơ khí trong nước. Theo thông tin được công bố, riêng năm 2022, doanh nghiệp đầu tư khoảng 10 tỷ đồng cho dây chuyền đúc chi tiết công nghệ cao CNC, máy cắt, gọt công nghệ laser và phần mềm hỗ trợ. Sau quá trình nâng cao năng lực tự sản xuất linh kiện, tỷ lệ nội địa hóa của doanh nghiệp được nâng lên gần 80%, qua đó giảm phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu, chủ động hơn về nguyên liệu và chi phí sản xuất. Năm 2022, doanh thu doanh nghiệp đạt trên 50 tỷ đồng và năm 2023 tiếp tục ký thêm nhiều đơn hàng với các đối tác lớn.
Ở một hướng khác, Công ty TNHH Nhựa An Lập cho thấy năng lực cung ứng còn được quyết định bởi cách tổ chức và quản trị nhà máy. Trong Dự án hợp tác phát triển nhà máy thông minh năm 2025, doanh nghiệp được hỗ trợ triển khai hệ thống kết nối sản xuất, kho, chất lượng và thiết bị. Sau hơn 5 tháng, mức độ thông minh của nhà máy tăng từ 1,7 lên 2,8; tỷ lệ hoàn thành kế hoạch sản xuất tăng từ 80% lên 92%, trong khi tỷ lệ lỗi giảm từ 12% xuống 0,5%.
Hai trường hợp trên cho thấy năng lực công nghiệp hỗ trợ không chỉ nằm ở quy mô nhà xưởng. Một doanh nghiệp có thể bắt đầu từ lợi thế về cơ khí, nhựa hoặc một công đoạn sản xuất cụ thể, nhưng để tiến sâu hơn vào chuỗi cung ứng, lợi thế đó phải được chuyển thành năng lực có thể đo đếm: năng suất, chất lượng, độ ổn định và khả năng giao hàng.
Nâng năng lực để biến cơ hội thành đơn hàng
Thực tế phát triển mạng lưới nhà cung ứng cho thấy cơ hội dành cho doanh nghiệp Việt không phải câu chuyện xa vời. Theo thông tin được công bố, số doanh nghiệp Việt Nam là nhà cung ứng cấp 1 của Samsung đã tăng từ 4 doanh nghiệp năm 2014 lên 51 doanh nghiệp vào cuối năm 2022; số nhà cung ứng cấp 2 đạt 206 doanh nghiệp.
Khoảng cách từ một cơ sở sản xuất đến một nhà cung ứng trong chuỗi công nghiệp vì thế có thể được rút ngắn nếu doanh nghiệp xác định đúng điểm cần nâng cấp. Với doanh nghiệp nông thôn, đó có thể là một dây chuyền gia công chính xác hơn, thiết bị đo lường, hệ thống quản lý chất lượng, phần mềm quản trị sản xuất hoặc đơn giản là việc chuẩn hóa quy trình để giảm lỗi và giao hàng đúng hẹn.
Đây cũng là hướng mà Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 đang đặt trọng tâm: không chỉ hỗ trợ sản phẩm hay thiết bị, mà đồng thời nâng quản trị, công nghệ, nghiên cứu phát triển, nhân lực và kết nối thị trường. Cục Công nghiệp cũng xác định việc phát triển nhà cung ứng trong nước và thúc đẩy doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp dẫn dắt, doanh nghiệp FDI là một định hướng triển khai chương trình trong giai đoạn mới.
Với công nghiệp nông thôn, đây là cơ hội để chuyển từ những đơn hàng nhỏ, rời rạc sang những sản phẩm hoặc công đoạn có vị trí rõ hơn trong chuỗi sản xuất. Khi một cơ sở cơ khí có thể làm ra chi tiết ổn định, một doanh nghiệp nhựa kiểm soát được tỷ lệ lỗi hay một cơ sở sản xuất có thể duy trì đúng tiến độ qua nhiều lô hàng, cánh cửa vào chuỗi cung ứng sẽ thực tế hơn.
Công nghiệp hỗ trợ vì thế không phải cuộc chơi chỉ dành cho những nhà máy quy mô lớn. Cơ hội đang mở, nhưng tiêu chuẩn để bước qua cánh cửa cũng rõ hơn. Với doanh nghiệp nông thôn, bước chuyển quan trọng không chỉ là “làm được”, mà phải “làm ổn định, đúng chuẩn và đúng hẹn”. Đó là nền tảng để từ một cơ sở sản xuất trở thành một mắt xích có giá trị trong chuỗi cung ứng công nghiệp.