Chăn nuôi Việt Nam đang mất dần lợi thế cũ
Trong nhiều năm, lợi thế lớn nhất của ngành chăn nuôi Việt Nam nằm ở chi phí lao động thấp và mô hình sản xuất nhỏ lẻ trải rộng tại các địa phương.
Tuy nhiên, mô hình này đang dần bộc lộ nhiều hạn chế khi thị trường bước vào giai đoạn cạnh tranh mới.
Dịch tả lợn châu Phi từng khiến hàng triệu con lợn bị tiêu hủy trong giai đoạn 2019–2020, tạo cú sốc lớn với toàn ngành chăn nuôi. Không chỉ gây thiệt hại kinh tế, dịch bệnh còn cho thấy điểm yếu lớn của mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ trong kiểm soát an toàn sinh học và quản trị rủi ro.
Cùng với đó, giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi liên tục biến động trong những năm gần đây khiến nhiều doanh nghiệp chịu áp lực lớn về chi phí sản xuất.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu như ngô, đậu tương và lúa mì phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi. Điều này khiến ngành dễ bị ảnh hưởng trước biến động giá toàn cầu và đứt gãy chuỗi cung ứng.
Theo giới chuyên môn, khi lợi thế lao động giá rẻ dần mất đi, ngành chăn nuôi Việt Nam buộc phải chuyển sang mô hình sản xuất quy mô lớn, kiểm soát tốt hơn về công nghệ, an toàn sinh học và chuỗi cung ứng.
Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp lớn bắt đầu tăng tốc đầu tư vào mô hình chăn nuôi công nghiệp khép kín.
Vì sao Dabaco theo đuổi chuỗi khép kín?
Khác với mô hình chăn nuôi truyền thống phụ thuộc nhiều vào nguồn cung bên ngoài, Dabaco lựa chọn phát triển theo chuỗi khép kín từ thức ăn chăn nuôi, con giống, chăn nuôi thương phẩm đến chế biến thực phẩm.
Theo báo cáo thường niên của doanh nghiệp, Dabaco hiện hoạt động trong nhiều lĩnh vực gồm sản xuất thức ăn chăn nuôi, giống gia súc gia cầm, chăn nuôi công nghệ cao và chế biến thực phẩm.
Theo các chuyên gia kinh tế nông nghiệp, mô hình này giúp doanh nghiệp giải quyết cùng lúc nhiều bài toán lớn của ngành chăn nuôi hiện nay.
Thứ nhất là khả năng kiểm soát chi phí. Khi tự chủ được thức ăn chăn nuôi và con giống, doanh nghiệp có thể giảm phụ thuộc vào biến động thị trường nguyên liệu.
Thứ hai là kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới nguồn gốc sản phẩm, mô hình khép kín giúp doanh nghiệp dễ truy xuất nguồn gốc và kiểm soát đồng đều chất lượng hơn so với chăn nuôi nhỏ lẻ.
Thứ ba là khả năng kiểm soát dịch bệnh – yếu tố đang trở thành “bài toán sống còn” của ngành chăn nuôi hiện đại.
Theo báo cáo tài chính doanh nghiệp, năm 2024 Dabaco ghi nhận doanh thu hợp nhất hơn 24.000 tỷ đồng, cho thấy quy mô ngày càng lớn của hệ sinh thái nông nghiệp – thực phẩm mà doanh nghiệp đang xây dựng.
Công nghệ đang thay đổi toàn bộ ngành chăn nuôi
Nếu như trước đây chăn nuôi phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm và lao động thủ công, thì hiện nay công nghệ đang trở thành yếu tố quyết định hiệu quả sản xuất.
Nhiều doanh nghiệp lớn đã bắt đầu đầu tư vào hệ thống chuồng trại kín, cảm biến môi trường, tự động hóa cho ăn, làm mát và xử lý chất thải nhằm tối ưu vận hành và giảm rủi ro dịch bệnh.
Theo giới chuyên môn, đây không còn là xu hướng mang tính lựa chọn, mà đang trở thành yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tồn tại trong dài hạn.
Bởi thực tế cho thấy, khi quy mô chăn nuôi ngày càng lớn, việc quản lý theo phương thức thủ công sẽ rất khó kiểm soát hiệu quả vận hành cũng như an toàn sinh học.
Ngoài ra, áp lực thiếu hụt lao động tại khu vực nông thôn cũng khiến doanh nghiệp buộc phải tăng tốc tự động hóa để giảm phụ thuộc nhân công.
Theo các chuyên gia nông nghiệp, cuộc cạnh tranh mới của ngành chăn nuôi sẽ không còn nằm ở số lượng đàn hay quy mô trang trại đơn thuần, mà nằm ở năng lực quản trị công nghệ và khả năng kiểm soát chuỗi sản xuất.
Không chỉ là câu chuyện của riêng Dabaco
Điều đáng chú ý là sự chuyển dịch của các doanh nghiệp lớn như Dabaco đang tạo tác động lan tỏa tới toàn ngành công nghiệp nông nghiệp.
Khi mô hình chăn nuôi công nghệ cao phát triển, nhu cầu về thiết bị cơ khí, hệ thống tự động hóa, công nghệ xử lý môi trường và logistics lạnh cũng tăng nhanh.
Điều này mở ra cơ hội lớn cho ngành công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp công nghệ trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp hiện đại.
Theo giới chuyên môn, quá trình tái cấu trúc ngành chăn nuôi hiện nay không đơn thuần là thay đổi mô hình sản xuất, mà là quá trình công nghiệp hóa toàn bộ chuỗi nông nghiệp – thực phẩm.
Đây được xem là bước chuyển quan trọng nếu Việt Nam muốn nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào mô hình sản xuất nhỏ lẻ truyền thống.
Cuộc cạnh tranh tương lai sẽ thuộc về doanh nghiệp kiểm soát tốt chuỗi sản xuất
Thực tế cho thấy, ngành chăn nuôi Việt Nam đang bước vào giai đoạn sàng lọc mạnh mẽ.
Nếu trước kia doanh nghiệp cạnh tranh bằng quy mô đàn và sản lượng, thì hiện nay yếu tố quyết định lại là khả năng kiểm soát chi phí, công nghệ và chuỗi cung ứng.
Việc Dabaco đẩy mạnh mô hình chăn nuôi khép kín vì thế không chỉ phản ánh chiến lược phát triển của riêng doanh nghiệp, mà còn cho thấy hướng đi tất yếu của ngành chăn nuôi hiện đại.
Trong tương lai, doanh nghiệp nào kiểm soát tốt hơn chuỗi sản xuất, tối ưu vận hành hiệu quả hơn và thích ứng nhanh hơn với biến động thị trường sẽ là những doanh nghiệp có lợi thế lớn nhất trong cuộc cạnh tranh mới.
