APEC thúc đẩy hợp tác năng lượng trong bối cảnh nhiều biến động
Tại cuộc họp báo công bố kết quả Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 16 năm 2026 diễn ra ngày 11/9, ông Vương Hồng Chí, Chủ tịch Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng APEC năm 2026, Cục trưởng Cục Năng lượng Quốc gia Trung Quốc, cho biết hội nghị đã hình thành hệ thống thành quả theo mô hình “1+3+5”.
Trong đó, “1” là Tuyên bố chung của Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng APEC năm 2026; “3” là ba văn kiện chuyên môn được thông qua trên cơ sở đồng thuận; và “5” là năm cam kết tự nguyện do nền kinh tế chủ nhà đưa ra.
Ba văn kiện chuyên môn gồm “Tầm nhìn và Hành động của APEC về Năng lượng chất lượng cao và bao trùm”, “Khuyến nghị chính sách của APEC về Tăng cường sức mạnh cộng hưởng giữa AI và Năng lượng giai đoạn 2026-2030” và “Quy tắc không mang tính ràng buộc của APEC về thúc đẩy sự cộng hưởng trong an ninh năng lượng”.
Theo ông Vương Hồng Chí, Tuyên bố chung phản ánh sự đồng thuận về hợp tác năng lượng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời đóng góp vào mục tiêu thúc đẩy hợp tác APEC và sự thịnh vượng lâu dài của khu vực.
Đáng chú ý, Tuyên bố chung được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều biến động. Thời tiết cực đoan, thiên tai diễn biến phức tạp và những lo ngại về an ninh năng lượng đang tạo sức ép lớn đối với các nền kinh tế.
Trong khi đó, quá trình chuyển đổi xanh và hướng tới nền kinh tế phát thải thấp diễn ra với tốc độ khác nhau giữa các khu vực, đặt ra yêu cầu tăng cường hiệu quả quản trị năng lượng toàn cầu.
Các nền kinh tế APEC hiện đóng góp hơn 60% GDP toàn cầu và khoảng 60% nhu cầu năng lượng thế giới, vì vậy những định hướng hợp tác được thống nhất tại diễn đàn này có ý nghĩa đáng kể đối với bức tranh năng lượng toàn cầu.
Chuyển đổi năng lượng phải phù hợp với điều kiện từng nền kinh tế
Một trong những điểm đáng chú ý của Tuyên bố chung là cách tiếp cận thực tế, linh hoạt đối với quá trình chuyển đổi năng lượng.
Theo đó, APEC không áp dụng một công thức chung về tốc độ chuyển đổi cho tất cả các nền kinh tế, mà tôn trọng sự khác biệt về nguồn lực, điều kiện và trình độ phát triển.
Tuyên bố đồng thời khẳng định định hướng phát triển năng lượng tái tạo, nhưng vẫn ghi nhận vai trò của nhiên liệu hóa thạch trong việc duy trì sự ổn định của hệ thống năng lượng.
Cách tiếp cận này được thể hiện qua nguyên tắc “xây dựng cái mới trước khi loại bỏ cái cũ”, nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra có trật tự, vừa giữ vững an ninh năng lượng, vừa đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của người dân và nền kinh tế.
Tuyên bố chung cũng gắn kết hợp tác năng lượng với những lĩnh vực đang trở thành động lực tăng trưởng mới của APEC như thương mại, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo. Qua đó, các nền kinh tế có thêm cơ sở để phối hợp chính sách liên ngành và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong khu vực.
Việt Nam xác định 3 ưu tiên trong chuyển đổi năng lượng
Tại hội nghị, ông Tăng Thế Hùng, Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết đối với Việt Nam, ưu tiên là bảo đảm nguồn cung năng lượng an toàn, ổn định, với chi phí hợp lý và bền vững, qua đó vừa hỗ trợ phát triển kinh tế nhanh chóng, vừa thúc đẩy thực hiện các cam kết dài hạn về khí hậu.
Phó Cục trưởng Tăng Thế Hùng nhấn mạnh đến quy mô của quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu là rất lớn. Theo Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA), đầu tư năng lượng toàn cầu dự kiến sẽ đạt khoảng 3,4 nghìn tỷ USD vào năm 2026, trong đó khoảng 2,2 nghìn tỷ USD sẽ được đầu tư vào năng lượng sạch, bao gồm năng lượng tái tạo, lưới điện, hệ thống lưu trữ, nhiên liệu phát thải thấp, điện hạt nhân, năng lượng hiệu quả và điện khí hóa.
Như vậy, đầu tư vào năng lượng sạch đang gần gấp đôi mức đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch. Đồng thời, IEA dự báo năng lượng tái tạo sẽ đáp ứng hơn 90% mức tăng nhu cầu điện toàn cầu trong giai đoạn 2025-2030.
Việt Nam xác định ba ưu tiên trong lĩnh vực năng lượng. Thứ nhất, tăng cường an ninh và khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng. Thứ hai, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng sạch và công bằng. Thứ ba, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đầu tư và kết nối khu vực.
Ông Tăng Thế Hùng cũng khẳng định APEC có vai trò đặc biệt quan trọng. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương giữ vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi kinh tế và năng lượng toàn cầu. Các nền kinh tế có mối liên kết chặt chẽ, trong khi an ninh năng lượng ngày càng chịu tác động bởi những diễn biến bên ngoài biên giới.
Do đó, APEC có thể đóng vai trò nền tảng cho hợp tác thiết thực, qua đó xây dựng lòng tin, chia sẻ kinh nghiệm, tạo thuận lợi cho đầu tư và tăng cường khả năng chống chịu của khu vực. Để hiện thực hóa vai trò này, Việt Nam khuyến khích các nền kinh tế APEC tập trung vào ba lĩnh vực hợp tác.
Thứ nhất, chia sẻ kinh nghiệm chính sách và các thực tiễn tốt nhất, đặc biệt trong năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả năng lượng và hiện đại hóa lưới điện.
Thứ hai, thúc đẩy kết nối và đầu tư khu vực, bao gồm huy động nguồn tài chính công và tư nhân cho cơ sở hạ tầng năng lượng có khả năng chống chịu và phát thải thấp.
Thứ ba, bảo đảm tính bao trùm, để các nền kinh tế đang phát triển và các cộng đồng dễ bị tổn thương có thể tiếp cận năng lượng với chi phí hợp lý và hưởng lợi từ các công nghệ mới.
"Việt Nam sẵn sàng hợp tác với các nền kinh tế APEC để xây dựng một cộng đồng năng lượng an toàn, đổi mới sáng tạo, kết nối, bền vững và bao trùm," ông Hùng nhấn mạnh. “Việt Nam mong muốn cùng xây dựng một cộng đồng năng lượng châu Á - Thái Bình Dương, trong đó đổi mới sáng tạo góp phần tăng cường khả năng chống chịu, hợp tác góp phần củng cố an ninh năng lượng, và thành quả của quá trình chuyển đổi năng lượng được chia sẻ rộng rãi, mang lại lợi ích cho tất cả mọi người."