Biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan và yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc đang tạo áp lực lớn đối với ngành nông nghiệp. Trong bối cảnh đó, AI trong nông nghiệp không còn là công nghệ của tương lai mà đang trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp quản lý sản xuất dựa trên dữ liệu, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm.
Theo nhiều tổ chức nghiên cứu thị trường, quy mô thị trường AI trong nông nghiệp toàn cầu được dự báo sẽ vượt 10 tỷ USD vào đầu thập niên 2030, với tốc độ tăng trưởng trên 20% mỗi năm. Xu hướng này cũng đang lan tỏa tại Việt Nam khi nhiều doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng AI kết hợp dữ liệu vệ tinh, IoT và drone để quản lý vùng nguyên liệu, giám sát cây trồng và tối ưu sản xuất.
AI giúp doanh nghiệp quản lý đồng ruộng bằng dữ liệu
Điểm mạnh của AI không nằm ở việc thay thế người nông dân mà ở khả năng xử lý lượng dữ liệu khổng lồ trong thời gian ngắn. Thông qua hình ảnh vệ tinh, drone, cảm biến môi trường và dữ liệu thời tiết, AI có thể phân tích tình trạng sinh trưởng của cây trồng, dự báo nguy cơ sâu bệnh, đánh giá độ ẩm đất, tối ưu lượng nước tưới và xác định thời điểm thu hoạch phù hợp.
Việc ứng dụng AI cũng giúp doanh nghiệp xây dựng bản đồ số vùng nguyên liệu, theo dõi từng lô sản xuất và quản lý dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng nghiêm ngặt của các thị trường xuất khẩu, đồng thời giảm chi phí sản xuất và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Đối với người nông dân, các cảnh báo sớm từ hệ thống AI giúp hạn chế rủi ro do thời tiết bất thường hoặc dịch hại, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.
Doanh nghiệp Việt từng bước đưa AI vào thực tiễn sản xuất
Một trong những doanh nghiệp tiên phong là Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn (Lasuco). Doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu mía thông minh thông qua hệ thống bản đồ số GIS, IoT và dự án SmartEye – giải pháp kết hợp máy bay không người lái, cảm biến và trí tuệ nhân tạo để giám sát sức khỏe cây mía. Hệ thống cho phép theo dõi dinh dưỡng đất, phát hiện sớm sâu bệnh, đánh giá sinh trưởng và hỗ trợ dự báo năng suất, giúp doanh nghiệp cũng như người trồng mía đưa ra quyết định kịp thời. Bên cạnh đó, Lasuco còn ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu thời tiết và điều kiện canh tác để tối ưu quy trình sản xuất, hướng tới phát triển vùng nguyên liệu bền vững.
Ở lĩnh vực chăn nuôi, Tập đoàn Hùng Nhơn đang phát triển các tổ hợp nông nghiệp công nghệ cao theo hướng số hóa, kết hợp AI, IoT và hệ thống cảm biến trong quản lý trang trại. Các giải pháp này giúp giám sát môi trường chăn nuôi, theo dõi sức khỏe vật nuôi theo thời gian thực, cảnh báo sớm nguy cơ dịch bệnh và tối ưu quy trình vận hành. Việc ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo không chỉ nâng cao năng suất mà còn góp phần xây dựng chuỗi sản xuất minh bạch, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Hai mô hình trên cho thấy AI không còn là công nghệ dành riêng cho các tập đoàn công nghệ mà đang từng bước đi vào những cánh đồng mía, trang trại chăn nuôi và vùng nguyên liệu của doanh nghiệp Việt.
AI sẽ là nền tảng của nông nghiệp chính xác
Các chuyên gia nhận định, khi kết hợp với dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), ảnh vệ tinh và hệ thống truy xuất nguồn gốc, AI sẽ tạo nên mô hình nông nghiệp chính xác – nơi mọi quyết định từ gieo trồng, chăm sóc đến thu hoạch đều dựa trên dữ liệu.
Đối với doanh nghiệp, AI không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng, đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch. Với người nông dân, đây là công cụ hỗ trợ giảm rủi ro trước biến đổi khí hậu và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang hướng tới chuyển đổi số và phát triển bền vững, AI được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng giúp ngành nông nghiệp chuyển từ sản xuất dựa trên kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt trên thị trường toàn cầu.