Tăng trưởng dựa nhiều hơn vào một số thị trường
Theo ước tính, trong tháng 9/2026, xuất khẩu thủy sản đạt 1,135 tỷ USD, tăng 11,9% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, kim ngạch đạt 9,103 tỷ USD, tăng 11,4%.
Kết quả này cho thấy xuất khẩu thủy sản vẫn duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh thương mại thủy sản thế giới có nhiều biến động. Tuy nhiên, xét theo cơ cấu thị trường, mức tăng hiện tập trung nhiều hơn vào một số điểm đến có sức mua tốt, thay vì diễn ra đồng đều tại các thị trường chủ lực.
Trung Quốc – Hồng Kông tiếp tục là động lực nổi bật. Riêng tháng 9, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 315 triệu USD, tăng 39,9%. Tính chung 9 tháng, kim ngạch đạt 2,3 tỷ USD, tăng 33% so với cùng kỳ.
Với tỷ trọng khoảng 25% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản, Trung Quốc – Hồng Kông đang đóng góp đáng kể vào mức tăng trưởng chung của ngành.
ASEAN cũng ghi nhận kết quả tích cực. Xuất khẩu sang khu vực này trong tháng 9 tăng 45,4%, đưa kim ngạch 9 tháng lên 620 triệu USD, tăng 21%.
Tại Hàn Quốc, xuất khẩu trong 9 tháng tăng 6,1%, đạt 652 triệu USD. Những thị trường này đang trở thành điểm tựa quan trọng trong bối cảnh nhu cầu tại một số thị trường truyền thống chưa thực sự phục hồi.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 9 giảm 3,4%, xuống còn 176 triệu USD. Tính chung 9 tháng, kim ngạch đạt 1,43 tỷ USD, chỉ tăng 0,9%.
Tại EU, kim ngạch 9 tháng giảm 3%, xuống 843 triệu USD. Xuất khẩu sang Nhật Bản chỉ tăng 0,8%, đạt 1,25 tỷ USD.
Sự khác biệt về tốc độ tăng trưởng giữa các thị trường cho thấy đà phục hồi của xuất khẩu thủy sản chưa đồng đều. Việc Trung Quốc – Hồng Kông và một số thị trường châu Á tăng trưởng tốt giúp duy trì kim ngạch, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục đa dạng hóa thị trường, hạn chế rủi ro khi sức mua hoặc chính sách nhập khẩu tại một thị trường lớn thay đổi.
Tôm vẫn chủ lực, cá tra duy trì đà tăng
Sự phân hóa không chỉ thể hiện ở thị trường mà còn ở cơ cấu ngành hàng.
Tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực với kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đạt 3,75 tỷ USD, tăng 11%. Tuy nhiên, riêng tháng 9, xuất khẩu tôm chỉ tăng 3,9%, thấp hơn tốc độ tăng chung của toàn ngành.
Trong khi đó, cá tra ghi nhận diễn biến tích cực hơn. Tháng 9, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt khoảng 214 triệu USD, tăng 18,6%. Lũy kế 9 tháng đạt 1,74 tỷ USD, tăng 10,7%.
Xuất khẩu cá ngừ đạt 716 triệu USD trong 9 tháng, tăng 3,5%. Một số nhóm hàng khác cũng ghi nhận mức tăng đáng chú ý. Mực và bạch tuộc đạt 606 triệu USD, tăng 15,4%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 354 triệu USD, tăng 31,6%.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng giữa các nhóm hàng vẫn chưa đồng đều. Đối với tôm, cạnh tranh từ các quốc gia xuất khẩu lớn tiếp tục tạo sức ép. Cá tra có thêm cơ hội khi nguồn cung một số loại cá thịt trắng trên thế giới thắt chặt, song vẫn phải đáp ứng yêu cầu về giá và chất lượng của nhà nhập khẩu.
Quý IV đối mặt áp lực về đơn hàng và nguyên liệu
Bước vào quý IV, triển vọng xuất khẩu được dự báo có thể chậm lại khi nhiều đơn hàng phục vụ mùa tiêu dùng cuối năm đã được nhà nhập khẩu đặt và giao hàng sớm. Vì vậy, nhu cầu bổ sung có thể khó duy trì tốc độ như trong quý III.
Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nguyên liệu ở một số ngành hàng, chi phí sản xuất và yêu cầu về truy xuất nguồn gốc tiếp tục tạo sức ép lên khả năng mở rộng đơn hàng.
Với kim ngạch hơn 9,1 tỷ USD sau 9 tháng, mục tiêu xuất khẩu thủy sản cả năm khoảng 12 tỷ USD vẫn có cơ sở để hướng tới. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng duy trì đơn hàng trong những tháng cuối năm.
Trong bối cảnh đó, việc tận dụng sức mua tại Trung Quốc, ASEAN và các thị trường còn dư địa sẽ tiếp tục có ý nghĩa quan trọng. Đồng thời, ngành thủy sản cần tìm cách cải thiện đơn hàng tại Mỹ, EU và Nhật Bản.
Về dài hạn, tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào việc mở rộng thị trường mà còn ở khả năng bảo đảm nguồn nguyên liệu, duy trì chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn nhập khẩu. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định khả năng duy trì đà tăng trưởng của xuất khẩu thủy sản trong giai đoạn cuối năm.