Gần 34.890 ha – Quy mô lớn nhất từ trước đến nay của KKT cửa khẩu Xa Mát
Theo thông tin chính thức, Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát được xác định quy hoạch trên diện tích khoảng 34.890 ha (gần 35.000 ha), thuộc một phần địa giới hành chính các xã Tân Lập và Tân Biên (trước đây thuộc huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh cũ). Khu vực này có phía Bắc và Tây giáp Campuchia; phía Đông giáp xã Tân Đông và phần còn lại của xã Tân Lập; phía Nam giáp các xã Phước Vinh, Thạnh Bình và phần còn lại của xã Tân Biên.
Quy mô này được giữ ổn định từ phương án điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát đến năm 2045 đã được UBND tỉnh thống nhất trước đó, và hiện được cập nhật phù hợp với bối cảnh mới của tỉnh Tây Ninh sau sáp nhập với Long An.
Hai giai đoạn quy hoạch: Ngắn hạn đến 2035, dài hạn đến 2050
Vào tháng 1/2026, UBND tỉnh Tây Ninh vừa có tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chung Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát đến năm 2050. Thời hạn lập quy hoạch được chia thành hai giai đoạn rõ ràng: giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035 và giai đoạn dài hạn đến năm 2050, bảo đảm phù hợp với quy hoạch tỉnh Tây Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (đã được điều chỉnh sau sáp nhập).
Dự báo dân số khu vực này đến năm 2035 khoảng 24.000–27.000 người, đến năm 2050 tăng lên khoảng 35.000–45.000 người. Mục tiêu là xây dựng KKT Xa Mát trở thành một trong những động lực tăng trưởng kinh tế của tỉnh, phát triển công nghiệp – đô thị – thương mại – dịch vụ – du lịch và nông lâm nghiệp, đồng thời là điểm kết nối, trung chuyển quan trọng giữa vùng Đông Nam Bộ với Campuchia.
Bảo tồn Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát song song phát triển kinh tế
Một điểm đặc biệt của quy hoạch lần này là yêu cầu gắn phát triển kinh tế cửa khẩu với bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử – văn hóa và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát. Hơn 2/3 diện tích khu vực từng được ghi nhận là đất rừng đặc dụng, do đó việc chuyển đổi đất phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, đảm bảo tính khả thi và bền vững.
Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát được định hướng là khu kinh tế tổng hợp đa chức năng, vừa là đầu mối giao thương quốc tế quan trọng giữa Việt Nam – Campuchia, vừa giữ vai trò bảo tồn di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và du lịch sinh thái.
Bối cảnh mới sau sáp nhập: Tây Ninh mở rộng không gian phát triển
Trong Báo cáo tổng hợp lập điều chỉnh quy hoạch tỉnh Tây Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (năm 2025), tỉnh Tây Ninh sau sáp nhập với Long An có diện tích tự nhiên khoảng 8.536 km², dân số trên 2,96 triệu người. Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã tạo cơ hội kiến tạo không gian phát triển mới, tăng cường kết nối với TP. Hồ Chí Minh và hưởng lợi từ các chính sách ưu tiên của vùng Đông Nam Bộ.
KKT cửa khẩu Xa Mát nằm trong chiến lược phát triển các khu chức năng quan trọng của tỉnh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP giai đoạn 2026-2030 ở mức 10–10,5%/năm, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số của cả nước.
Cửa khẩu Xa Mát còn nằm trong Vùng 3 - Vùng du lịch văn hóa lịch sử - sinh thái phía Bắc: Nằm ở khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia gồm cửa khẩu Xa Mát, Vườn quốc gia Lò Gò -
Xa Mát và các di tích lịch sử đặc biệt là Di tích lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam. Vùng 3 định hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch gắn với hành trình về nguồn tìm hiểu truyền thống cách mạnh tại các di tích lịch sử và các hoạt động du lịch mới như du lịch mạo hiểm và các hoạt động dã ngoại.
Đến năm 2030, Xa Mát hoàn thành khung hạ tầng chủ yếu, hình thành các khu chức năng công nghiệp - đô thị - dịch vụ cửa khẩu đi vào vận hành ổn định; dịch vụ - logistics trở thành lĩnh vực chủ đạo trong cơ cấu kinh tế; khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát đạt tầm quốc tế, có vai trò lan tỏa cho vùng Đông Nam Bộ mới.
Hạ tầng kết nối và dự án ưu tiên
Thời gian gần đây, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh đã đề xuất chủ trương đầu tư dự án phát triển hạ tầng giao thông kết nối cửa khẩu Xa Mát với tổng mức đầu tư gần 200 tỷ đồng, hoàn thiện kết cấu hạ tầng đến năm 2030. Tuyến cao tốc Gò Dầu – Xa Mát và các trục giao thông liên kết vùng được kỳ vọng sẽ tháo gỡ điểm nghẽn, thu hút đầu tư mạnh mẽ hơn.
ĐT.791: Kết nối cửa khẩu Xa Mát đến ngã ba Lò Gò (giao ĐT.783 và ĐT.788), dài 35,6km. Tuyến trùng quy hoạch QL.14C và đường tuần tra biên giới.
ĐT.792: Kết nối Cửa khẩu Xa Mát, đi dọc biên giới Việt Nam-Campuchia đến ranh Bình Phước (cầu Cần Lê), dài 76,9km và mở mới đoạn đến cầu Sài Gòn (ĐT.794). Đoạn cửa khẩu Xa Mát - cửa khẩu Vạc Sa theo quy hoạch QL.14C, đoạn còn lại quy hoạch tiêu chuẩn tối thiểu cấp IV 2 làn xe, lộ giới 30m.
Nội dung quy hoạch sẽ tập trung đánh giá đầy đủ điều kiện tự nhiên, hiện trạng phát triển kinh tế – xã hội, dân cư, sử dụng đất, hạ tầng kỹ thuật – xã hội và môi trường; xác định mô hình, cấu trúc phát triển không gian; định hướng sử dụng đất và danh mục dự án ưu tiên. Kinh phí lập quy hoạch do ngân sách địa phương bảo đảm, thời gian thực hiện dự kiến trong 12 tháng kể từ khi có đầy đủ cơ sở pháp lý.
Lấy ý kiến cộng đồng – Bước then chốt trước khi phê duyệt
Việc lấy ý kiến cộng đồng dân cư tại các xã Tân Lập và Tân Biên không chỉ là thủ tục bắt buộc theo quy định pháp luật về quy hoạch, mà còn là cơ hội để người dân đóng góp ý kiến về việc bảo vệ đất đai, môi trường, sinh kế và các vấn đề an ninh – quốc phòng biên giới. Đây cũng là cách để quy hoạch thực sự “đi vào cuộc sống”, tránh tình trạng quy hoạch treo như giai đoạn trước (quy hoạch cũ năm 2005 gặp nhiều vướng mắc sau gần 20 năm).
Với vị trí chiến lược giáp biên giới Campuchia, kết nối thuận lợi với vùng Đông Nam Bộ và TP. Hồ Chí Minh, Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát gần 35.000 ha được kỳ vọng sẽ trở thành “cửa ngõ” quan trọng, góp phần thúc đẩy giao thương biên mậu, phát triển bền vững và nâng cao đời sống người dân khu vực biên giới của tỉnh Tây Ninh trong kỷ nguyên phát triển mới.
