Thị trường năng lượng thế giới bước vào tuần mới với diễn biến tăng mạnh khi những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục leo thang. Lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz đã thúc đẩy lực mua mạnh trên các sàn giao dịch quốc tế, đưa giá dầu Brent và WTI đồng loạt tăng lên mức cao nhất trong hơn một tháng.
Giá dầu thế giới bật tăng mạnh
Theo Reuters, kết thúc phiên giao dịch ngày 13/7, giá dầu Brent giao kỳ hạn tăng 7,29 USD/thùng, tương đương 9,59%, lên 83,30 USD/thùng.
Trong khi đó, dầu thô WTI của Mỹ tăng 6,73 USD/thùng, tương đương 9,42%, lên 78,14 USD/thùng.
Đây là mức tăng trong một ngày mạnh nhất của dầu Brent kể từ đầu tháng 4, đồng thời đưa giá dầu lên mức đóng cửa cao nhất kể từ ngày 12/6. Đối với dầu WTI, mức tăng này cũng là mạnh nhất kể từ cuối tháng 4 và đưa giá lên mức cao nhất kể từ ngày 15/6.
Căng thẳng Mỹ - Iran làm gia tăng rủi ro nguồn cung
Động lực chính thúc đẩy giá dầu tăng mạnh đến từ thông tin Mỹ sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với toàn bộ bờ biển, cảng biển và các cơ sở dầu khí của Iran.
Theo Trung tâm Thông tin Hàng hải Hỗn hợp (JMIC) do Mỹ đứng đầu, lệnh phong tỏa dự kiến có hiệu lực từ 20 giờ GMT ngày 14/7, áp dụng đối với toàn bộ hệ thống cảng biển, kho chứa dầu và các cơ sở năng lượng của Iran.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ tái triển khai biện pháp phong tỏa sau khi giao tranh giữa Mỹ và Iran bùng phát trở lại. Đồng thời, Mỹ cũng đưa ra đề xuất thu 20% phí vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz.
Động thái này ngay lập tức làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.
Theo các chuyên gia của Gelber and Associates, việc Mỹ siết chặt hoạt động hàng hải đối với Iran, cùng các cuộc tấn công trả đũa và lưu lượng tàu chở dầu suy giảm qua eo biển Hormuz, đang làm gia tăng đáng kể rủi ro thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn.
Ở chiều ngược lại, phía Iran khẳng định sẽ không chấp nhận bất kỳ sự can thiệp nào của Mỹ tại eo biển Hormuz và cảnh báo sẽ ngăn chặn mọi hoạt động đi qua khu vực nếu không được Tehran cho phép.
Trong khi đó, cơ quan phụ trách hàng hải của Liên hợp quốc cho rằng việc áp dụng phí bắt buộc đối với tàu thuyền đi qua các eo biển quốc tế không có cơ sở pháp lý.
Thị trường theo dõi sát lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz
Theo ông Giovanni Staunovo, chuyên gia phân tích của UBS, thị trường hiện đặc biệt quan tâm đến số lượng tàu chở dầu đi qua khu vực Hormuz.
Nếu lưu lượng vận chuyển tiếp tục giảm, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ chịu áp lực lớn hơn, khiến "phần bù rủi ro" tiếp tục được cộng vào giá dầu trong thời gian tới.
Về dài hạn, nhiều tổ chức tài chính nhận định các quốc gia vùng Vịnh sẽ đẩy nhanh đầu tư vào hệ thống đường ống vận chuyển nhằm giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
Theo dự báo của Goldman Sachs, đến cuối năm 2028, các tuyến đường ống thay thế có thể đáp ứng hơn 60% lượng dầu xuất khẩu của khu vực trong trường hợp eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Thị trường còn chịu tác động từ Nga và dự trữ dầu của Mỹ
Bên cạnh căng thẳng tại Trung Đông, thị trường dầu mỏ còn chịu ảnh hưởng từ các diễn biến mới liên quan đến Nga.
Cơ quan An ninh Ukraine cho biết đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào một kho chứa dầu tại vùng Stavropol và ba bể chứa dầu tại cảng Kavkaz thuộc vùng Krasnodar của Nga.
Trong khi đó, Tập đoàn Đường ống Caspian (CPC) - đơn vị vận chuyển khoảng 80% lượng dầu xuất khẩu của Kazakhstan - cho biết sản lượng vận chuyển trong tháng trước đã giảm khoảng 7% do hoạt động bảo dưỡng tại mỏ dầu Tengiz và nguồn cung từ Nga suy giảm.
Một yếu tố khác hỗ trợ giá dầu là lượng dầu dự trữ chiến lược của Mỹ tiếp tục giảm.
Theo số liệu từ Bộ Năng lượng Mỹ, lượng dầu trong Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) đã giảm khoảng 3 triệu thùng trong tuần qua, xuống còn 316,5 triệu thùng - mức thấp nhất kể từ tháng 4/1983.
Việc sụt giảm này nằm trong kế hoạch giải phóng tổng cộng 172 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược của Mỹ.
Giá xăng dầu trong nước tiếp tục duy trì sau kỳ điều hành
Tại thị trường trong nước, giá bán lẻ xăng dầu ngày 14/7 vẫn áp dụng theo kỳ điều hành của liên Bộ Công Thương - Tài chính từ 15 giờ ngày 9/7.
Cụ thể:
- Xăng E5RON92: Không cao hơn 19.191 đồng/lít, giảm 539 đồng/lít.
- Xăng E10RON95-III: Không cao hơn 20.003 đồng/lít, giảm 412 đồng/lít.
- Dầu diesel 0.05S: Không cao hơn 21.745 đồng/lít, giảm 569 đồng/lít.
- Dầu mazut 180CST 3.5S: Không cao hơn 13.735 đồng/kg, giảm 318 đồng/kg.
Trong kỳ điều hành này, liên Bộ Công Thương - Tài chính không chi Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, đồng thời tiếp tục trích lập Quỹ đối với một số mặt hàng. Cụ thể, xăng sinh học được trích 200 đồng/lít, dầu diesel không trích lập, còn dầu mazut được trích 200 đồng/kg.
Giới phân tích nhận định, nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang và hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz bị ảnh hưởng, giá dầu thế giới nhiều khả năng sẽ còn duy trì ở mức cao. Điều này có thể tạo áp lực lên các kỳ điều hành giá xăng dầu trong nước thời gian tới.