STEM trở thành lựa chọn hàng đầu của thí sinh
Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 đánh dấu sự chuyển dịch rõ nét trong xu hướng lựa chọn ngành học của thí sinh. Nếu trước đây các nhóm ngành kinh tế, quản trị hay xã hội thường chiếm ưu thế thì năm nay, các ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toán học (STEM) đã vươn lên trở thành nhóm ngành được quan tâm hàng đầu.
Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2026 có hơn 874.800 thí sinh đăng ký xét tuyển đại học với khoảng 7,18 triệu nguyện vọng. Trong đó, gần 467.600 thí sinh lựa chọn các ngành STEM, chiếm hơn 53% tổng số thí sinh đăng ký xét tuyển. Con số này cao hơn đáng kể so với những năm trước, khi tỷ lệ thí sinh quan tâm đến nhóm ngành STEM thường chỉ dao động từ 30-40%.
Sự gia tăng này phản ánh những thay đổi trong định hướng nghề nghiệp của học sinh trước nhu cầu nhân lực ngày càng lớn ở các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tự động hóa, công nghệ thông tin, dữ liệu, năng lượng và các ngành công nghệ chiến lược. Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức, STEM đang trở thành lựa chọn có nhiều triển vọng về việc làm và cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Chính sách học bổng tăng thêm cơ hội cho người học STEM
Bên cạnh nhu cầu tuyển dụng ngày càng lớn từ thị trường lao động, việc Chính phủ ban hành Nghị định 179/2026/NĐ-CP về chính sách học bổng dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sức hút của nhóm ngành STEM.
Theo quy định, sinh viên theo học các chương trình đào tạo thuộc diện được hỗ trợ và đủ điều kiện theo quy định có thể nhận học bổng từ ngân sách nhà nước với mức từ 3,7 triệu đồng đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng, tùy theo nhóm ngành và chương trình đào tạo. Trong đó, sinh viên chương trình đào tạo tài năng được hưởng mức 5,5 triệu đồng/tháng; các chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn và khoa học cơ bản được hỗ trợ 4,2 triệu đồng/tháng; nhóm ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được hỗ trợ 3,7 triệu đồng/tháng.
Không chỉ áp dụng đối với bậc đại học, Nghị định 179/2026/NĐ-CP còn mở rộng chính sách cho học viên cao học và nghiên cứu sinh với mức học bổng cao hơn, góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước.
Chính sách học bổng theo quy định của Nghị định 179/2026/NĐ-CP
Ảnh. Thông tấn xã Việt Nam
Điểm mới đáng chú ý của Nghị định 179/2026/NĐ-CP là học bổng được cấp trực tiếp cho người học thông qua cơ sở đào tạo, thay vì chỉ hỗ trợ các trường đại học như trước đây. Điều này giúp sinh viên giảm áp lực tài chính và tạo điều kiện để sinh viên yên tâm học tập, nghiên cứu. Đồng thời khuyến khích những học sinh có năng lực lựa chọn theo đuổi các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ ngay từ đầu.
Sức hút của STEM không chỉ đến từ chính sách học bổng mà còn xuất phát từ nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa và công nghệ cao, nhu cầu về nguồn nhân lực có chuyên môn trong các lĩnh vực STEM ngày càng tăng mạnh. Đây cũng là nhóm ngành được nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước ưu tiên tuyển dụng với mức thu nhập và cơ hội phát triển nghề nghiệp hấp dẫn.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiện Việt Nam có hơn 770.000 người học thuộc khối ngành STEM, chiếm khoảng 29% tổng số sinh viên và mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 35% vào năm 2030. Điều đó cho thấy STEM không còn là lựa chọn dành riêng cho một bộ phận nhỏ học sinh yêu thích khoa học tự nhiên mà đang trở thành xu hướng đào tạo gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia.
Chính sách là đòn bẩy, năng lực vẫn là yếu tố quyết định
Theo quy định của Nghị định 179/2026/NĐ-CP, người học muốn được xét học bổng phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện về kết quả thi tốt nghiệp THPT và thành tích học tập. Đối với thí sinh sử dụng tổ hợp có môn Tiếng Anh, việc quy đổi chứng chỉ IELTS thay cho điểm thi tốt nghiệp THPT sẽ không được sử dụng để xét học bổng theo chính sách này.
Bên cạnh đó, người học còn phải thuộc nhóm 30% thí sinh có kết quả trúng tuyển cao nhất của nhóm ngành tương ứng trên phạm vi toàn quốc hoặc đáp ứng các tiêu chí về thành tích học sinh giỏi quốc gia theo quy định. Những tiêu chí này hướng tới việc lựa chọn và khuyến khích những học sinh có năng lực học thuật tốt lựa chọn STEM, đồng thời nâng cao chất lượng đầu vào của các ngành khoa học và công nghệ.
Điều kiện xét học bổng theo quy định của Nghị định 179/2026/NĐ-CP đối với thí sinh trúng tuyển năm 2026 như sau:
✔ Tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét học bổng đạt từ 22,5/30 điểm trở lên.
✔ Thuộc nhóm 30% thí sinh có kết quả trúng tuyển cao nhất của cùng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc.
✔ Tổ hợp xét học bổng phải có môn Toán và hai trong các môn: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tiếng Anh.
✔ Không sử dụng điểm quy đổi IELTS hoặc chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế thay cho điểm thi tốt nghiệp THPT để xét học bổng.
✔ Chính sách áp dụng cho người học thuộc các chương trình đào tạo khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược theo quy định của Nghị định 179/2026/NĐ-CP.
Các chuyên gia giáo dục cũng cho rằng, mặc dù chính sách học bổng tạo thêm động lực đáng kể nhưng không phải yếu tố duy nhất khi lựa chọn ngành học. Việc lựa chọn ngành học vẫn cần dựa trên năng lực, sở thích, định hướng nghề nghiệp lâu dài của mỗi thí sinh và yêu cầu của từng ngành để có quyết định phù hợp. Ngành STEM là nhóm ngành có yêu cầu cao về tư duy logic, khả năng học tập liên tục và tinh thần đổi mới sáng tạo, nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội phát triển trong bối cảnh khoa học, công nghệ đang trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Việc hơn một nửa số thí sinh lựa chọn nhóm ngành STEM cùng với chính sách học bổng quy mô lớn từ Nghị định 179/2026/NĐ-CP cho thấy giáo dục STEM đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ, xu hướng đào tạo nguồn nhân lực khoa học, kỹ thuật và công nghệ đang bước sang một giai đoạn phát triển mới.
Đây không chỉ là tín hiệu tích cực đối với các cơ sở đào tạo mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy lựa chọn ngành nghề của thế hệ học sinh trước yêu cầu phát triển của đất nước. Khi chính sách hỗ trợ của Nhà nước, nhu cầu của thị trường lao động và định hướng phát triển khoa học - công nghệ cùng hội tụ, STEM đang trở thành một trong những lựa chọn giàu triển vọng nhất của mùa tuyển sinh đại học năm 2026. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Việt Nam xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong những năm tới./.
