Ngày 2/11/2026, UBND tỉnh Quảng Trị có Công văn số 5482/UBND-CTXD đề nghị Đảng ủy UBND tỉnh xem xét, cho ý kiến về dự thảo kế hoạch nghiên cứu, xây dựng đề án hình thành Khu kinh tế đặc biệt Quảng Trị, đồng thời điều chỉnh, mở rộng Khu kinh tế Đông Nam.
Kế hoạch được chuẩn bị để báo cáo Thường trực Tỉnh ủy. Đây là bước xin ý kiến về dự thảo, chưa phải quyết định thành lập hay công nhận khu kinh tế đặc biệt.
Gần 69.000 ha, phạm vi liên quan những xã nào?
Theo phụ lục đánh giá sơ bộ, định hướng mở rộng Khu kinh tế Đông Nam đến năm 2030 có tổng diện tích 68.623 ha, gồm 60.089 ha đất liền và 8.534 ha mặt biển.
Phạm vi dự kiến bao gồm toàn bộ 7 xã: Bến Hải, Gio Linh, Cửa Việt, Nam Cửa Việt, Mỹ Thủy, Hải Lăng, Diên Sanh và một phần 2 xã Triệu Cơ, Vĩnh Định.
Trong khi đó, diện tích hiện tại được dự thảo nêu khoảng 237 km², chưa đáp ứng ngưỡng diện tích tự nhiên từ 500 km² để xem xét công nhận khu kinh tế đặc biệt. Việc mở rộng vì vậy được xác định là một nhiệm vụ tiên quyết.
Tài liệu cho biết quy hoạch chung Khu kinh tế Đông Nam đã được Bộ Xây dựng thẩm định, đang trình Thủ tướng phê duyệt. Trước đó, phương án điều chỉnh quy hoạch Khu kinh tế Đông Nam đến năm 2045 được đưa ra thẩm định ngày 28/9 với phạm vi 23.792 ha, tổ chức theo hai cực động lực và bốn vùng chức năng.
Dự thảo mới yêu cầu triển khai song song việc mở rộng khu kinh tế và nghiên cứu đề án khu kinh tế đặc biệt, không chờ hoàn thành toàn bộ quy hoạch mới bắt đầu nghiên cứu thể chế.
Nghiên cứu gộp các xã thành một đơn vị hành chính
Một nội dung đáng chú ý là phương án tổ chức lại đơn vị hành chính trong phạm vi Khu kinh tế Đông Nam mở rộng.
Theo dự thảo, đối tượng đề nghị công nhận khu kinh tế đặc biệt phải là một đơn vị hành chính cấp xã hoặc đặc khu. Vì vậy, tỉnh cần nghiên cứu đề án tổ chức lại các đơn vị hiện hành, đánh giá tính khả thi và tác động của việc sáp nhập thành một đơn vị hành chính.
Khu kinh tế đặc biệt Quảng Trị - Gồm các xã trong ranh giới màu xanh
Sở Nội vụ dự kiến chủ trì nghiên cứu phương án, chuẩn bị nội dung về bộ máy, nhân lực và điều kiện hoạt động. Bản đồ, địa giới, diện tích pháp lý cũng phải được xác lập. Tài liệu chưa xác định tên gọi chính thức của đơn vị hành chính dự kiến hình thành.
Về tiêu chí, báo cáo sơ bộ đánh giá quy mô dân số đã đáp ứng: phạm vi khu kinh tế hiện tại liên quan 6 xã, có tổng dân số thường trú trên 79.000 người, cao hơn ngưỡng 50.000 người. Đây là số liệu được nêu trong báo cáo, chưa phải dự báo dân số của toàn phạm vi mở rộng.
Tuy nhiên, tiêu chí về không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát hiện chưa đáp ứng. Phương án mở rộng được nghiên cứu với phía Bắc tiếp giáp sông Bến Hải, phía Đông giáp biển, từ đó đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu về ranh giới tự nhiên.
Một điều kiện khác còn thiếu là vị thế của Quảng Trị trong quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng. Dự thảo đề xuất làm việc với các bộ, ngành để nghiên cứu bổ sung vai trò cực tăng trưởng, vùng động lực hoặc trung tâm kinh tế của vùng.
Song song, tỉnh đang thúc đẩy hoàn thiện quy hoạch chung 19 xã trước ngày 30/12/2026, trong đó có Hải Lăng, Triệu Cơ và Vĩnh Định.
Kết nối cảng biển, sân bay và Hành lang kinh tế Đông - Tây
Mô hình phát triển dự kiến kết hợp kinh tế biển, cảng biển, công nghiệp - năng lượng, logistics, thương mại xuyên biên giới, hàng không, đô thị và đổi mới sáng tạo, gắn với định hướng “vươn Đông - tỏa Tây”.
Trong báo cáo sơ bộ, tiêu chí cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên được đánh giá đã đáp ứng trên cơ sở phân loại cảng biển Quảng Trị. Các nội dung liên quan quốc phòng, an ninh cần tiếp tục nghiên cứu sâu.
Dự thảo yêu cầu xây dựng danh mục dự án động lực, làm rõ nhà đầu tư hoặc đầu mối, quy mô, vốn, tiến độ, đất đai, năng lượng, hạ tầng và trạng thái pháp lý. Mỗi chính sách đề xuất cũng phải có căn cứ, xác định thẩm quyền, đối tượng và tác động ngân sách.
Tại Nam Cửa Việt, một trong những xã thuộc phạm vi nghiên cứu mở rộng, Khu công nghiệp Capella Quảng Trị đã khởi công ngày 29/10.
Trước đó, tại cuộc họp ngày 15/7, tỉnh đã xem xét đề án thí điểm khu thương mại tự do, với hai phân khu đề xuất khoảng 555 ha gắn sân bay và 2.230 ha gắn cảng Mỹ Thủy.
Đây là nội dung nghiên cứu được công bố ở thời điểm tháng 7; các diện tích này thuộc đề xuất khu thương mại tự do, không phải quy mô toàn bộ khu kinh tế đặc biệt đang được xin ý kiến trong văn bản ngày 2/11.
Ba giai đoạn, hướng tới trình công nhận vào quý III/2028
Lộ trình trong dự thảo được chia thành 3 giai đoạn.
Trong tháng 11/2026, các cơ quan dự kiến rà soát pháp lý, thu thập dữ liệu, lập bản đồ hiện trạng và phương án ranh giới; đồng thời xây dựng luận chứng kinh tế, đề xuất chính sách và danh mục dự án động lực. Kết quả được tổng hợp để báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy, báo cáo Thủ tướng về chủ trương nghiên cứu đề án.
Giai đoạn tiếp theo tập trung hoàn thiện các điều kiện tiên quyết, gồm vị thế của tỉnh trong quy hoạch cấp trên, tổ chức lại đơn vị hành chính và điều chỉnh ranh giới khu kinh tế. Riêng đề án điều chỉnh phạm vi, ranh giới Khu kinh tế Đông Nam dự kiến hoàn thành trong quý II/2027.
Với hồ sơ công nhận, dự thảo dự kiến thành lập ban chỉ đạo trong quý I/2027; thuê tư vấn và xây dựng dự thảo đề án trong quý II/2027. Sang quý I/2028, hồ sơ được rà soát, thẩm định nội bộ và thực hiện các bước xin chủ trương, trình HĐND tỉnh theo thẩm quyền.
Quý II/2028 là mốc dự kiến hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Tài chính thẩm định. Đến quý III/2028, tỉnh dự kiến phối hợp hoàn thiện để Bộ Tài chính trình Chính phủ xem xét, quyết định công nhận.
Các mốc này là tiến độ đề xuất trong dự thảo, phụ thuộc việc hoàn thành điều kiện và thủ tục liên quan.
Ban Quản lý Khu kinh tế dự kiến làm cơ quan thường trực, theo dõi tiến độ từng tiêu chí. Các địa phương phối hợp rà soát đất đai, dân số, địa giới, hạ tầng và tổ chức lấy ý kiến cộng đồng theo quy định; các đơn vị được giao nhiệm vụ gửi báo cáo trước ngày 25 hằng tháng.
Đăng Thy