Nông nghiệp xanh - hướng đi tất yếu trong quá trình đô thị hóa
Là trung tâm chính trị, văn hóa và kinh tế của cả nước, Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, không gian đô thị và môi trường sống.
Trong bối cảnh đó, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định nông, lâm, thủy sản là một lĩnh vực quan trọng, nhưng cách thức phát triển cần có sự chuyển đổi căn bản. Thay vì chạy theo quy mô và sản lượng, nông nghiệp Thủ đô được định hướng theo hướng hiện đại, sinh thái, đa giá trị và tích hợp sâu với cấu trúc đô thị.
Một trong những trọng tâm là phát triển nông nghiệp đô thị gắn với cảnh quan, văn hóa và lịch sử; ưu tiên các lĩnh vực có giá trị cao như hoa, cây giống, cây cảnh, cây xanh mang giá trị văn hóa - lịch sử. Đây được xem là hướng đi phù hợp với mục tiêu xây dựng Hà Nội văn minh, hiện đại nhưng vẫn gìn giữ bản sắc và không gian sinh thái đặc trưng.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này diễn ra trong bối cảnh không ít thách thức. Tốc độ đô thị hóa nhanh đang tạo áp lực ngày càng lớn lên quỹ đất sản xuất. Theo số liệu nêu trong bài, năm 2025, diện tích đất nông nghiệp của Hà Nội còn khoảng 186.000ha, chiếm 55,48% tổng diện tích tự nhiên, giảm 11.673ha so với năm 2020.
Khi diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, yêu cầu đặt ra không còn đơn thuần là duy trì sản xuất, mà phải nâng cao giá trị tạo ra trên từng đơn vị diện tích, đồng thời giảm tác động tới môi trường.
Bài toán chất thải nông nghiệp cũng ngày càng cấp thiết. Mỗi năm, hoạt động trồng trọt và chăn nuôi tại các khu vực như Ba Vì, Sóc Sơn, Chương Mỹ… phát sinh lượng lớn rơm rạ, vỏ trấu, thân ngô và chất thải chăn nuôi. Nếu không được thu gom, tái sử dụng và xử lý hiệu quả, đây sẽ trở thành áp lực đáng kể đối với môi trường.
Đặc biệt, tình trạng đốt rơm rạ ngoài đồng sau thu hoạch không chỉ làm gia tăng ô nhiễm không khí mà còn gây lãng phí một nguồn tài nguyên có thể được tái sử dụng để sản xuất phân hữu cơ, làm nguyên liệu cho kinh tế tuần hoàn hoặc phục vụ các mô hình nông nghiệp phát thải thấp.
Từ thực tế đó, tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng xanh, hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với nông nghiệp Thủ đô trong giai đoạn mới.
Giữ đà tăng trưởng, tạo nền tảng cho chuyển đổi xanh
Dù chịu sức ép lớn từ quá trình đô thị hóa, khu vực nông, lâm, thủy sản Hà Nội vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, khu vực này tăng khoảng 3,42%, đóng góp vào tăng trưởng Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của thành phố. Hoạt động tái đàn tiếp tục được duy trì, góp phần đưa sản lượng thịt lợn tăng 3%, thịt gia cầm tăng 4,1%.
Trong lĩnh vực trồng trọt, Hà Nội tiếp tục cơ cấu lại sản xuất theo hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Năng suất lúa vụ xuân đạt 64,5 tạ/ha, tăng 0,7%; năng suất ngô đạt 54,8 tạ/ha, tăng 4,2%.
Đáng chú ý, diện tích trồng rau, hoa và cây cảnh tăng 4,1%, tập trung tại các vùng sản xuất ứng dụng công nghệ cao, áp dụng quy trình VietGAP, GAP và nông nghiệp hữu cơ.
Những con số này cho thấy nông nghiệp Hà Nội đang từng bước chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thành phố thúc đẩy mô hình nông nghiệp xanh trong những năm tới.
Phát triển nông nghiệp hiện đại trên quỹ đất ngày càng thu hẹp
Bước sang 6 tháng cuối năm 2026, ngành Nông nghiệp và Môi trường xác định tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Cùng với đó, ngành sẽ đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tăng cường kỷ luật hành chính. Phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu tiếp tục là những nhiệm vụ trọng tâm.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường, thành phố sẽ tiếp tục phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, thích ứng với quá trình đô thị hóa. Trọng tâm là tái cơ cấu ngành theo chiều sâu, phát triển nông nghiệp đô thị, nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp công nghệ cao nhằm nâng cao hiệu quả trên diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hà Nội định hướng tạo thuận lợi về thủ tục hành chính và chính sách nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa sản xuất với chế biến, dịch vụ, du lịch nông nghiệp và bảo tồn các làng nghề truyền thống.
Từ sản xuất nông nghiệp đến hệ sinh thái kinh tế xanh
Với một đô thị đặc biệt như Hà Nội, giá trị của nông nghiệp trong tương lai không chỉ nằm ở lượng lương thực, thực phẩm tạo ra. Những cánh đồng, vùng cây xanh, làng nghề, trang trại sinh thái và vùng sản xuất công nghệ cao còn có thể trở thành một phần của cấu trúc đô thị, không gian văn hóa và hệ sinh thái kinh tế mới.
Khi nông nghiệp được kết nối với công nghệ, chế biến sâu, thương mại, du lịch trải nghiệm và kinh tế tuần hoàn, giá trị tạo ra trên cùng một đơn vị đất có thể được nâng lên đáng kể. Đồng thời, phụ phẩm nông nghiệp nếu được thu gom và tái sử dụng hiệu quả sẽ trở thành nguồn nguyên liệu cho phân bón hữu cơ, năng lượng sinh học và các chu trình sản xuất khép kín.
Trong tầm nhìn dài hạn, kinh tế xanh vì thế không chỉ là một khẩu hiệu về môi trường. Đây là cách Hà Nội tổ chức lại mô hình tăng trưởng, sử dụng hiệu quả hơn từng héc-ta đất, từng nguồn tài nguyên và từng lợi thế đặc thù của khu vực nông thôn.
Trên nền tảng đó, nông nghiệp Thủ đô có cơ hội chuyển mình từ khu vực sản xuất truyền thống sang một hệ sinh thái hiện đại, sinh thái và đa giá trị - nơi tăng trưởng kinh tế song hành với bảo vệ môi trường, gìn giữ văn hóa và nâng cao chất lượng sống của người dân.