Gắn đào tạo với thực tiễn để kiến tạo thế hệ nhà báo mới

Từ giảng đường đến thực tiễn nghề nghiệp

Bước sang mùa thứ tư năm 2026, Cuộc thi “Phóng viên tập sự - Nhà báo tương lai” do Khoa Viết văn, Báo chí, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội tổ chức tiếp tục khẳng định vai trò là sân chơi học thuật gắn với thực tiễn nghề nghiệp dành cho sinh viên báo chí.

Đây là nơi để người học thể hiện năng lực chuyên môn, đồng thời là cơ hội cho sinh viên trải nghiệm quy trình tác nghiệp báo chí từ phát hiện đề tài, thu thập thông tin, tiếp cận nhân vật đến hoàn thiện tác phẩm. Qua các hạng mục bài viết, ảnh báo chí, video và podcast, sinh viên được tiếp cận với những yêu cầu thực tế của nghề nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Phát biểu tại vòng chung khảo, PGS.TS Trương Đại Lượng, đại diện Thường trực Đảng ủy Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, đánh giá cao ý nghĩa của cuộc thi đối với công tác đào tạo báo chí hiện nay.

Ông cho rằng, trong đào tạo báo chí, lý thuyết và thực hành luôn phải song hành. Nếu giảng đường cung cấp nền tảng tri thức, thì những sân chơi nghiệp vụ chính là môi trường để sinh viên kiểm chứng kiến thức đã học, phát huy khả năng sáng tạo và từng bước hình thành bản lĩnh nghề nghiệp.

“Thông qua cuộc thi, các em có cơ hội vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã được các thầy cô trao truyền trong suốt quá trình học tập. Quan trọng hơn, các em được thể hiện năng lực, sự sáng tạo và tinh thần chủ động của mình trước những yêu cầu ngày càng cao của nghề báo”, ông chia sẻ.

PGS.TS Trương Đại Lượng cũng ghi nhận sự phát triển ngày càng chuyên nghiệp của cuộc thi qua từng mùa giải. Hơn 100 tác phẩm tham gia ở mùa giải năm nay vừa cho thấy sức hút của cuộc thi, vừa phản ánh uy tín mà Khoa Viết văn, Báo chí đã bền bỉ xây dựng trong suốt bốn năm qua.

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, ông nhận định người làm báo tương lai không dừng lại ở kỹ năng tác nghiệp, mà cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng thích ứng và tinh thần đổi mới sáng tạo. Đây cũng là những phẩm chất mà nhà trường hướng tới trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực báo chí chất lượng cao.

Nơi đam mê báo chí được đánh thức

Ở góc độ chuyên môn, TS Đỗ Thị Thu Thủy, Trưởng khoa Viết văn, Báo chí cho biết cuộc thi được xây dựng như một sân chơi dành cho sinh viên và những người yêu thích báo chí, nơi người học có cơ hội thử sức với những loại hình báo chí phù hợp với năng lực của bản thân.

“Thông qua cuộc thi này, chúng tôi muốn tạo cơ hội để các em được thử sức ở những thể loại báo chí khác nhau. Đây cũng là nơi sự sáng tạo, niềm đam mê và tinh thần dấn thân với nghề được thể hiện ngay trên ghế nhà trường”, TS Đỗ Thị Thu Thủy chia sẻ.

Mùa giải năm nay ghi nhận 20 tác phẩm lọt vào vòng chung khảo thuộc các thể loại bài viết, ảnh báo chí, video và podcast. Nhiều tác phẩm lựa chọn khai thác các vấn đề gắn với đời sống văn hóa, xã hội, giáo dục và những câu chuyện cộng đồng dưới góc nhìn của người trẻ.

Đáng chú ý, một trong những điểm đặc biệt của cuộc thi là sự tham gia chủ động của sinh viên trong công tác tổ chức. TS Đỗ Thị Thu Thủy cho biết, Ban Chủ nhiệm khoa và đội ngũ giảng viên đóng vai trò cố vấn, định hướng, trong khi phần lớn các khâu triển khai được giao cho sinh viên thực hiện.

Từ truyền thông, hậu cần, điều phối chương trình đến tổ chức vòng chung khảo và lễ trao giải, sinh viên được trực tiếp trải nghiệm quy trình tổ chức một sự kiện truyền thông chuyên nghiệp. Đây là cơ hội để các em rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng quản lý dự án và năng lực giải quyết tình huống thực tế.

Bà nhìn nhận, điều đáng mừng nhất là ý tưởng xây dựng một giải thưởng thường niên mang dấu ấn riêng của ngành Báo chí đang từng bước trở thành hiện thực. Thành công ấy đến từ nỗ lực của đội ngũ giảng viên và sinh viên, đồng thời nhờ sự quan tâm của Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường, sự đồng hành của các đơn vị đối tác, các nhà báo, chuyên gia truyền thông và nhiều thế hệ cựu sinh viên.

Giá trị cốt lõi của nghề báo trong thời đại AI

Một trong những điểm nổi bật của mùa giải năm nay là sự xuất hiện của nhiều tác phẩm phản ánh các vấn đề đang hiện hữu trong đời sống xã hội. Từ câu chuyện bảo tồn không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, những trăn trở về môi trường, giáo dục cho tới các câu chuyện cộng đồng, các tác phẩm đều cho thấy sự quan tâm của sinh viên đối với những vấn đề mang ý nghĩa xã hội.

Đánh giá về chất lượng chuyên môn của cuộc thi, Nhà báo Trần Nhật Hoàng, Trưởng Ban Giám khảo cho rằng nhiều tác phẩm đã thể hiện sự đầu tư nghiêm túc trong quá trình tìm kiếm đề tài, tiếp cận nhân vật và xử lý thông tin.

Ông nhìn nhận, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách thức sản xuất nội dung báo chí. Công nghệ có thể hỗ trợ tìm kiếm dữ liệu, phân tích thông tin hay đề xuất góc tiếp cận, nhưng không thể thay thế những trải nghiệm thực tế của người làm báo.

“Có những câu chuyện chỉ mở lòng khi người phóng viên trực tiếp có mặt. Đó là những chuyến đi thực tế, những cuộc gặp gỡ nhân vật và quá trình kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Công nghệ có thể hỗ trợ, nhưng không thể thay thế bước chân của người làm báo trên hành trình đi tìm sự thật”, ông nhận định.

Đặc biệt, điều làm nên giá trị cốt lõi của nghề báo vẫn là tinh thần dấn thân, khả năng đồng cảm và trách nhiệm với sự thật. Những chuyến đi thực tế, những cuộc trò chuyện với nhân vật và quá trình kiểm chứng thông tin giúp sinh viên hiểu rằng báo chí không đơn thuần là câu chữ hay hình ảnh, mà còn là trách nhiệm trước công chúng.

Đó cũng là lý do những sân chơi nghiệp vụ như “Phóng viên tập sự - Nhà báo tương lai” có ý nghĩa đặc biệt trong việc nuôi dưỡng tình yêu nghề và hình thành bản lĩnh nghề nghiệp cho thế hệ làm báo trẻ.

Hành trình xây dựng một thương hiệu học thuật

Đằng sau thành công của một cuộc thi là những nỗ lực bền bỉ của đội ngũ tổ chức trong việc duy trì chất lượng chuyên môn và sức lan tỏa của chương trình qua từng năm.

TS Trần Thị Thu Hường, Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi cho biết, quá trình tổ chức luôn đi kèm nhiều khó khăn, từ việc huy động nguồn lực, kết nối các đơn vị đồng hành đến bảo đảm chất lượng chuyên môn của cuộc thi.

Tuy nhiên, điều khiến Ban Tổ chức cảm thấy hạnh phúc nhất là cuộc thi đã thực sự tạo ra một môi trường để sinh viên được học hỏi, được trải nghiệm và trưởng thành cùng nghề báo.

“Điều vui nhất đối với chúng tôi là được chứng kiến sự trưởng thành của sinh viên qua từng mùa giải. Các em ngày càng chủ động hơn, tự tin hơn và nghiêm túc hơn với nghề báo. Nhiều tác phẩm năm nay cho thấy sự đầu tư công phu, góc nhìn mới mẻ và tinh thần trách nhiệm xã hội đáng ghi nhận”, TS Trần Thị Thu Hường chia sẻ.

Mỗi mùa giải khép lại đều để lại nhiều cảm xúc bởi phía sau mỗi tác phẩm là những hành trình tác nghiệp thực tế, là những chuyến đi, những cuộc gặp gỡ và những nỗ lực vượt qua giới hạn của bản thân sinh viên.

Ban Tổ chức kỳ vọng cuộc thi sẽ tiếp tục được duy trì và phát triển trong nhiều năm tới, trở thành một hoạt động học thuật thường niên mang tính thương hiệu của Khoa Viết văn, Báo chí và Trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Đây không đơn thuần là nơi phát hiện những gương mặt triển vọng, cuộc thi còn hướng tới mục tiêu xây dựng một cộng đồng những người trẻ yêu báo chí, góp phần kết nối đào tạo với thực tiễn nghề nghiệp.

Bốn mùa giải có thể chưa phải một chặng đường dài, nhưng đủ để khẳng định giá trị của một mô hình đào tạo gắn với thực tiễn. Trong bối cảnh báo chí đang đứng trước những biến đổi sâu sắc của thời đại số, những sân chơi nghề nghiệp như “Phóng viên tập sự - Nhà báo tương lai” vừa giúp sinh viên hoàn thiện kỹ năng chuyên môn, vừa góp phần bồi đắp bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến – những giá trị nền tảng của người làm báo hôm nay và mai sau.