Mỹ đã chính thức áp dụng chính sách thuế theo Section 301 từ 0h ngày 24/7/2026 (giờ Mỹ), ngay sau khi cơ chế thuế theo Section 122 hết hiệu lực. Theo quy định mới, Mỹ áp thuế 10% hoặc 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 nền kinh tế, với lý do các đối tác thương mại chưa kiểm soát hiệu quả hàng hóa có yếu tố lao động cưỡng bức.
Theo KBSV, Việt Nam thuộc nhóm chịu thuế 12,5%, tương đương với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Việc duy trì hoặc điều chỉnh thuế Mục 301 được đánh giá sẽ tác động đáng kể đến chuỗi cung ứng và hoạt động xuất khẩu của nhiều quốc gia.
Thuế Section 301 có thể được duy trì dài hạn
KBSV cho biết, khác với cơ chế IEEPA trước đây, Section 301 không có thời hạn hết hiệu lực và có cơ sở pháp lý vững chắc hơn, do đó nhiều khả năng sẽ được duy trì trong thời gian dài, ít nhất trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump.
Đáng chú ý, đối với các nền kinh tế đã ký Hiệp định Thương mại Đối ứng (ART) như Liên minh châu Âu (EU), Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ, mức thuế 10% hoặc 12,5% đã bao gồm thuế tối huệ quốc (MFN).
Trong khi đó, Việt Nam hiện chưa có ART, nên về nguyên tắc, hàng hóa thuộc diện điều chỉnh sẽ phải chịu thuế MFN hiện hành cộng thêm 12,5% thuế Section 301.
Tuy nhiên, KBSV nhận định mức thuế bình quân áp lên hàng hóa Việt Nam vẫn duy trì khoảng cách đáng kể so với Trung Quốc, qua đó tiếp tục tạo lợi thế cạnh tranh nhất định trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và xuất khẩu.
Nhóm điện tử, công nghệ cao tiếp tục được miễn thuế
Theo KBSV, điểm tích cực của chính sách mới là Mỹ tiếp tục duy trì và mở rộng danh mục miễn trừ thuế đối với nhiều nhóm hàng.
Danh mục được miễn thuế tiếp tục bao gồm thiết bị điện tử, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và được bổ sung thêm một số mặt hàng nông nghiệp, hóa chất cùng một số sản phẩm khác.
Đây cũng là nhóm hàng được duy trì miễn thuế xuyên suốt ba chính sách gồm IEEPA, Section 122 và Section 301, cho thấy quan điểm của Mỹ về phạm vi miễn trừ đã tương đối ổn định, qua đó giúp giảm rủi ro dài hạn đối với các ngành này.
Theo ước tính của KBSV, khoảng 45-50% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ thuộc nhóm hàng được miễn thuế, chủ yếu là điện tử, công nghệ cao và bán dẫn. Đây cũng là nhóm dẫn dắt tăng trưởng xuất khẩu và thu hút FDI trong giai đoạn 2025 đến nửa đầu năm 2026.
Dệt may đối mặt sức ép cạnh tranh
Ở chiều ngược lại, KBSV cho rằng cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với ngành dệt may không như kỳ vọng.
Theo đó, Mỹ sẽ áp dụng hạn ngạch thuế quan đối với một lượng hàng dệt may nhất định của Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia, cho phép các lô hàng đáp ứng điều kiện được miễn thuế Section 301.
Trong khi đó, Việt Nam không nằm trong cơ chế ưu đãi này.
Tuy nhiên, KBSV cho rằng cần chờ thêm thông tin về quy mô hạn ngạch để đánh giá liệu có xảy ra tình trạng dịch chuyển đơn hàng từ Việt Nam sang các quốc gia cạnh tranh hay không.
Tiếp tục theo dõi các cuộc điều tra mới
Ngoài cuộc điều tra về lao động cưỡng bức đã có kết luận, KBSV cho biết USTR đang mở thêm hai cuộc điều tra mới liên quan đến sở hữu trí tuệ (nhắm trực tiếp vào Việt Nam) và dư thừa công suất đối với 13 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam.
Theo KBSV, động thái này cho thấy chính quyền Mỹ đang tìm cách khôi phục mặt bằng thuế trước đây theo IEEPA sau khi cơ chế này bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ. Do chưa có thông tin chi tiết, đơn vị này sẽ tiếp tục theo dõi và cập nhật trong các báo cáo tiếp theo.
KBSV: Triển vọng xuất khẩu và FDI vẫn tích cực
Đánh giá tổng thể, KBSV giữ nguyên quan điểm rằng Section 301 không làm thay đổi triển vọng tích cực của xuất khẩu và dòng vốn FDI vào Việt Nam trong năm 2026.
Theo KBSV, nhận định này dựa trên bốn yếu tố chính: khoảng 45-50% kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ không thuộc diện chịu thuế Section 301; mức thuế áp dụng với Việt Nam không chênh lệch đáng kể so với các đối thủ trong khu vực; mức thuế 12,5% thấp hơn mức 20% trước đây theo IEEPA; đồng thời Việt Nam vẫn duy trì các lợi thế về vị trí địa lý, môi trường chính trị ổn định và mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng.
Tuy nhiên, KBSV cho rằng tác động sẽ khác nhau giữa các nhóm doanh nghiệp.
Cụ thể, nhóm doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và bán dẫn hầu như không chịu tác động trực tiếp do thuộc diện miễn thuế, đồng thời tiếp tục hưởng lợi từ lợi thế thuế quan so với Trung Quốc.
Trong khi đó, các doanh nghiệp trong nước hoạt động ở lĩnh vực dệt may, gỗ và cao su có thể tiếp tục chịu sức ép do không thuộc diện miễn trừ và phải cạnh tranh với các quốc gia đang được hưởng cơ chế hạn ngạch thuế quan.
Đối với thị trường chứng khoán, KBSV đánh giá tác động đến VN-Index hiện chưa đáng kể, bởi các nhóm ngành chịu ảnh hưởng tiêu cực chỉ chiếm tỷ trọng vốn hóa nhỏ trên thị trường. Tuy nhiên, diễn biến từ các cuộc điều tra mới về sở hữu trí tuệ và dư thừa công suất vẫn cần tiếp tục được theo dõi.
Hoàng Mai
