Hướng tới đô thị 10 triệu dân
Quy hoạch đặt ra mục tiêu đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, đồng thời định hướng xây dựng một siêu đô thị có khả năng dung nạp trên 10 triệu dân trong dài hạn, phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm với hạ tầng đồng bộ, hiện đại.
Phạm vi lập quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh gồm 99 đơn vị hành chính cấp xã. Sau khi mở rộng địa giới, tỉnh tiếp giáp Hà Nội, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Hưng Yên, Hải Phòng và Quảng Ninh, tạo lợi thế lớn trong kết nối vùng và phát triển kinh tế.
Theo quy hoạch được phê duyệt, Bắc Ninh sẽ phát triển theo định hướng đô thị xanh, thông minh, hiện đại, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực tăng trưởng chủ đạo. Địa phương hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp điện tử, trọng tâm là bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0".
Lộ trình phát triển được chia thành nhiều giai đoạn. Đến năm 2030, Bắc Ninh phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại I và trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước thời hạn, đồng thời hình thành cực tăng trưởng mới của khu vực phía Bắc với hệ thống đô thị thông minh, hiện đại và trung tâm công nghiệp điện tử hàng đầu cả nước.
Đô thị Bắc Ninh ngày càng hiện đại
Đến năm 2040, địa phương hướng tới xây dựng nền kinh tế cân bằng giữa công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và logistics, trở thành cực tăng trưởng quốc gia với hệ thống hạ tầng đồng bộ và vận hành trên nền tảng chuyển đổi số.
Đến năm 2050, Bắc Ninh đặt mục tiêu trở thành thành phố đáng sống có đẳng cấp khu vực châu Á, kết hợp tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa Kinh Bắc. Đến năm 2075, đô thị này được định hướng có quy mô dân số trên 10 triệu người, sở hữu hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội hiện đại, đáp ứng nhu cầu phát triển lâu dài.
25.000 ha khu công nghiệp phát triển bán dẫn và AI
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của quy hoạch là cấu trúc phát triển không gian hoàn toàn mới. Bắc Ninh sẽ được tổ chức theo ba phân vùng phát triển, bốn hành lang kinh tế và sáu cụm động lực nhằm khai thác tối đa lợi thế của từng khu vực.
Trong đó, vùng phát triển công nghiệp - đô thị trung tâm được xác định là động lực chủ yếu về công nghiệp công nghệ cao, giáo dục, đào tạo, dịch vụ cấp vùng và công nghiệp bán dẫn.
Vùng thương mại, dịch vụ và logistics phía Nam sông Đuống sẽ phát triển gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, hình thành đô thị hàng không và trung tâm logistics quốc tế.
Trong khi đó, vùng phía Đông tập trung phát triển nông nghiệp hàng hóa, lâm nghiệp, du lịch sinh thái và bảo tồn thiên nhiên.
Trung tâm Bắc Ninh
Song song với ba vùng phát triển, Bắc Ninh cũng quy hoạch bốn hành lang tăng trưởng dọc các tuyến giao thông chiến lược gồm hành lang Bắc - Nam theo cao tốc CT.01 và Quốc lộ 1; hai hành lang Đông - Tây kết nối Hà Nội với Quảng Ninh, Hải Phòng; cùng vành đai công nghiệp - đô thị liên kết với vùng Thủ đô thông qua các tuyến Vành đai 4, Vành đai 4,5, Vành đai 5 và hệ thống quốc lộ, tỉnh lộ.
Sáu cụm động lực sẽ là hạt nhân phát triển của toàn đô thị, gồm cụm Kinh Bắc - Bắc Giang - Quế Võ; cụm Yên Phong - Hiệp Hòa; đô thị hạt nhân Gia Thuận; cụm Từ Sơn - Tiên Du; cụm Lạng Giang - Lục Nam; và cụm Lục Ngạn - Sơn Động.
Trong lĩnh vực công nghiệp, quy hoạch dành khoảng 25.000 ha đất phát triển khu công nghiệp. Định hướng mới là chuyển dịch từ mô hình gia công, lắp ráp sang sản xuất bán dẫn, vi mạch, trí tuệ nhân tạo, thiết bị bay không người lái, công nghiệp hàng không gắn với sân bay Gia Bình và hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D). Các khu công nghiệp hiện hữu sẽ từng bước chuyển đổi thành khu công nghiệp sinh thái hoặc khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ thế hệ mới.
Bên cạnh đó, hệ thống cụm công nghiệp sẽ có quy mô khoảng 6.000-6.500 ha, ưu tiên phát triển công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chính xác và chế biến sâu nông sản, đồng thời áp dụng mô hình cụm công nghiệp xanh với hệ thống xử lý nước thải tập trung và quan trắc tự động.
Ở lĩnh vực thương mại - dịch vụ, quy hoạch định hướng phát triển mạng lưới trung tâm thương mại, siêu thị, chợ đầu mối nông sản tại các đô thị hạt nhân, trong đó hình thành chợ đầu mối cấp vùng tại phường Tiền Phong.
Đáng chú ý, Bắc Ninh sẽ phát triển ba cực logistics lớn gồm Quế Võ với lợi thế cảng cạn và đường thủy nội địa; Gia Bình trở thành trung tâm logistics hàng không; Kép là đầu mối logistics đường sắt liên vận quốc tế. Quy hoạch cũng nghiên cứu xây dựng khu thương mại tự do gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và phát triển hệ thống cảng cạn ICD kết nối tuyến đường sắt quốc tế Ga Kép - Đồng Đăng.
Lĩnh vực du lịch được định hướng theo hướng lấy công nghiệp văn hóa và du lịch sáng tạo làm động lực. Bắc Ninh đặt mục tiêu trở thành điểm đến văn hóa - lịch sử hàng đầu miền Bắc, đồng thời phát triển mạnh du lịch sinh thái, cộng đồng, nông nghiệp và du lịch MICE.
Các không gian du lịch trọng điểm gồm Khu du lịch văn hóa - lịch sử Tây Yên Tử, không gian du lịch văn hóa Kinh Bắc, chuỗi khu nghỉ dưỡng kết hợp sân golf tại Trí Quả, Phật Tích, Đào Viên, Dạm, Nham Biền, Khuôn Thần, Hố Cao và Tây Yên Tử. Bên cạnh đó là các khu du lịch sinh thái tại hồ Cấm Sơn, hồ Khuôn Thần, Tân Yên - Yên Thế và hệ thống di tích lịch sử gắn với khởi nghĩa Yên Thế.
Đối với nông nghiệp, quy hoạch tiếp tục phát triển các vùng chuyên canh cây ăn quả, trong đó có vùng vải thiều Lục Ngạn nổi tiếng, kết hợp xây dựng các khu nông nghiệp công nghệ cao quy mô lớn. Hoạt động lâm nghiệp được định hướng theo hướng bền vững, gắn với phát triển kinh tế rừng và du lịch sinh thái. Đồng thời, tỉnh sẽ mở rộng nuôi trồng thủy sản nước ngọt và phát triển mô hình nông nghiệp đô thị tại các khu vực ven đô.
Theo Quyết định số 1389/QĐ-TTg, toàn bộ quy hoạch sẽ trở thành cơ sở pháp lý để quản lý phát triển đô thị, đầu tư xây dựng và triển khai các dự án trên địa bàn, đồng thời tạo nền tảng để Bắc Ninh hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics và đổi mới sáng tạo của khu vực trong những thập niên tới.
Tâm An
