Hợp tác xã Ngọc Linh: Phát huy hiệu quả chính sách khuyến nông trong phát triển mô hình sinh thái đa giá trị

Thực tiễn tại Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Du lịch Sinh thái Ngọc Linh (Tuyên Quang) là một minh chứng sinh động cho quá trình chuyển hóa chính sách thành động lực phát triển, hình thành mô hình sinh thái đa giá trị gắn với công nghiệp nông thôn và liên kết vùng.

Hình thành mô hình hợp tác xã sinh thái đa giá trị

Thành lập vào tháng 2 năm 2023 với 12 thành viên sáng lập, Hợp tác xã Ngọc Linh do ông Phan Văn Linh làm Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc đã nhanh chóng xác lập định hướng phát triển theo mô hình nông nghiệp tích hợp đa ngành.

Không đi theo lối sản xuất đơn lẻ, HTX lựa chọn cách tiếp cận hệ sinh thái, kết hợp giữa chăn nuôi đại gia súc, gia cầm với cung ứng con giống, vật tư nông nghiệp và dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Đồng thời, HTX phát triển thêm lĩnh vực du lịch sinh thái và nhà hàng đặc sản, từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ.

Cách tổ chức này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn giảm thiểu rủi ro trước biến động thị trường, tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Đây cũng là điểm khác biệt căn bản giữa mô hình HTX Ngọc Linh với nhiều hợp tác xã truyền thống còn phụ thuộc vào sản xuất manh mún.

Chính sách khuyến nông - nền tảng và động lực phát triển

Quá trình phát triển của HTX Ngọc Linh gắn liền với việc tận dụng hiệu quả các chính sách khuyến nông từ Trung ương đến địa phương. Thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới, HTX đã tiếp cận được nguồn lực hỗ trợ về giống, kỹ thuật, đào tạo và đặc biệt là tín dụng ưu đãi với tổng vốn vay khoảng 12 tỷ đồng. Ở cấp cơ sở, chính quyền địa phương đóng vai trò cầu nối quan trọng trong việc triển khai chính sách, hỗ trợ HTX kết nối với người dân, mở rộng quy mô sản xuất. Nhờ đó, mô hình của HTX đã lan tỏa tới khoảng 26 xã trong tỉnh, góp phần đưa chính sách khuyến nông đi vào thực tiễn một cách hiệu quả.

Ông Phan Văn Linh, Giám đốc HTX, khẳng định: “Chính sách khuyến nông và nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước chính là nền tảng quan trọng giúp chúng tôi phát triển mô hình. Khi được hỗ trợ đúng và trúng, hợp tác xã có thể mở rộng sản xuất, liên kết người dân và tạo ra giá trị bền vững.”Từ thực tiễn này cho thấy, hiệu quả của chính sách không chỉ nằm ở quy mô hỗ trợ mà quan trọng hơn là khả năng “trúng đích”, phù hợp với nhu cầu và năng lực của chủ thể sản xuất.

Ứng dụng công nghiệp nông thôn - nâng cao giá trị gia tăng

Một trong những yếu tố quyết định thành công của HTX Ngọc Linh là việc chủ động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và tổ chức sản xuất theo hướng công nghiệp nông thôn. Hiện HTX duy trì quy mô đàn vật nuôi lớn với khoảng 300 con trâu, 200 con bò sinh sản, hơn 100 con ngựa, 400 con dê và khoảng 200.000 con gà thương phẩm. Quy trình chăn nuôi được tổ chức theo hướng an toàn sinh học, kiểm soát dịch bệnh và tối ưu hóa năng suất. Không dừng lại ở quy mô nội tỉnh, HTX còn mở rộng mô hình chăn nuôi gia cầm sang các địa bàn liên tỉnh như xã Đoan Hùng (Phú Thọ), một số xã Văn Yên, xã Bảo Thắng (Lào Cai) với tổng quy mô khoảng 100.000 con gà. Việc mở rộng này không chỉ giúp tăng sản lượng mà còn góp phần hình thành vùng sản xuất liên kết, tạo điều kiện phát triển chuỗi cung ứng quy mô lớn.

Thông qua liên kết tiêu thụ và phát triển hệ thống nhà hàng, HTX từng bước gia tăng giá trị sản phẩm. Doanh thu năm 2025 đạt khoảng 50 tỷ đồng, phản ánh hiệu quả rõ rệt của việc kết hợp giữa sản xuất và thị trường.

Liên kết vùng - xu hướng tất yếu của nông nghiệp hiện đại

Một điểm đáng chú ý trong mô hình của HTX Ngọc Linh là tư duy phát triển theo hướng liên kết vùng. Việc mở rộng sản xuất ra ngoài địa phương không chỉ nhằm tăng quy mô mà còn thể hiện cách tiếp cận mới trong tổ chức không gian kinh tế nông thôn. Liên kết vùng giúp tận dụng lợi thế so sánh của từng địa phương về đất đai, lao động và điều kiện tự nhiên, đồng thời phân tán rủi ro trong sản xuất nông nghiệp. Quan trọng hơn, đây là bước đi cần thiết để hình thành các vùng nguyên liệu tập trung - yếu tố then chốt trong phát triển công nghiệp chế biến và xây dựng thương hiệu nông sản.

Thực tiễn này cho thấy, chính sách khuyến nông trong giai đoạn tới cần mở rộng phạm vi hỗ trợ, không chỉ tập trung vào kỹ thuật sản xuất mà còn thúc đẩy liên kết không gian kinh tế, tạo điều kiện cho các hợp tác xã phát triển theo hướng quy mô lớn và hội nhập thị trường.

Hiệu quả kinh tế - xã hội và giá trị lan tỏa

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mô hình HTX Ngọc Linh còn tạo ra tác động xã hội rõ nét. Hiện HTX đang tạo sinh kế cho khoảng 300 hộ dân, với thu nhập bình quân từ 12-15 triệu đồng/người/tháng. Thông qua liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm, HTX đã góp phần thay đổi tư duy của người dân từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị. Đây là yếu tố quan trọng trong quá trình xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Bên cạnh đó, việc kết hợp phát triển du lịch sinh thái và dịch vụ nhà hàng không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn thu mà còn góp phần quảng bá hình ảnh nông nghiệp địa phương, tạo thêm giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Khó khăn, điểm nghẽn và yêu cầu hoàn thiện chính sách

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, HTX Ngọc Linh vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Việc tiếp cận đất đai, mở rộng quy mô sản xuất và đầu tư chế biến sâu còn hạn chế. Thị trường tiêu thụ chưa ổn định, phụ thuộc nhiều vào trung gian, làm giảm giá trị gia tăng. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thiếu cơ chế hỗ trợ đủ mạnh cho phát triển chuỗi giá trị và công nghiệp chế biến trong khu vực HTX. Đây là yếu tố then chốt quyết định khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của các hợp tác xã.

Góc nhìn chuyên gia: Hoàn thiện hệ sinh thái chính sách cho hợp tác xã

Dưới góc độ nghiên cứu và thực tiễn, Nguyễn Việt Dũng cho rằng: việc phát triển hợp tác xã trong giai đoạn hiện nay cần được tiếp cận theo tư duy hệ sinh thái, thay vì chỉ dừng lại ở hỗ trợ sản xuất đơn lẻ. 

Theo ông, chính sách khuyến nông đã đạt nhiều kết quả tích cực trong chuyển giao kỹ thuật, nhưng để tạo đột phá, cần chuyển mạnh sang hỗ trợ theo chiều sâu, tập trung vào ba trụ cột: phát triển chuỗi giá trị, công nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ. Đồng thời, cần hoàn thiện khung pháp lý để thúc đẩy liên kết vùng, tạo điều kiện cho các hợp tác xã mở rộng quy mô và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Thực tiễn từ HTX Ngọc Linh cho thấy, khi chính sách được vận dụng linh hoạt và kết hợp với tư duy thị trường, có thể tạo ra những mô hình hiệu quả, có khả năng nhân rộng. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng này, cần có sự đồng bộ giữa chính sách khuyến nông, chính sách tín dụng, đất đai và xúc tiến thương mại.

Định hướng phát triển và triển vọng nhân rộng

Trong giai đoạn tới, HTX Ngọc Linh định hướng phát triển theo mô hình hệ sinh thái nông nghiệp - du lịch - dịch vụ tích hợp, mở rộng quy mô sản xuất, xây dựng thương hiệu và từng bước hướng tới thị trường xuất khẩu. Nếu được hỗ trợ đồng bộ về chính sách, đặc biệt là trong lĩnh vực chế biến và logistics, mô hình này hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu cho phát triển kinh tế hợp tác trong bối cảnh mới.

Thực tiễn từ Hợp tác xã Ngọc Linh cho thấy, chính sách khuyến nông khi được triển khai hiệu quả, gắn với ứng dụng công nghiệp nông thôn, liên kết vùng và tư duy đổi mới, có thể tạo ra những mô hình hợp tác xã năng động, hiệu quả và bền vững. Đây không chỉ là câu chuyện thành công của một hợp tác xã, mà còn là minh chứng cho hướng đi đúng đắn trong phát triển nông nghiệp hiện đại, đồng thời cung cấp những luận cứ thực tiễn quan trọng cho việc hoàn thiện chính sách trong giai đoạn tới.

Ngọc Anh - Phan Linh