Tận dụng trấu trong phát triển năng lượng tái tạo
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, trong những năm gần đây nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu thu mua trấu để sản xuất nhiên liệu sinh khối, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu. Việc ứng dụng khoa học – công nghệ đã giúp trấu trở thành nguồn nguyên liệu có giá trị kinh tế, có thể sử dụng để sản xuất điện sinh khối. Phần tro sau khi đốt còn được tận dụng làm vật liệu xây dựng như bê-tông nhẹ, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác phụ phẩm nông nghiệp.
Tại TP Cần Thơ, Nhà máy Điện sinh khối với công suất 20 MW đã được đưa vào vận hành, sử dụng khoảng 117.000 tấn trấu mỗi năm làm nhiên liệu. Dự án có tổng vốn đầu tư 875 tỉ đồng, được xem là một trong những mô hình tiêu biểu trong việc khai thác năng lượng sạch từ phụ phẩm nông nghiệp.
Bên cạnh sản xuất điện, trấu còn được sử dụng để sản xuất củi ép sinh khối, một loại nhiên liệu sạch có chi phí thấp hơn khoảng 50% so với dầu diesel và 40% so với than đá. Loại nhiên liệu này ít phát sinh khí độc, giảm phát thải và tro bụi, đồng thời phần tro sau khi đốt còn có thể tận dụng làm phân bón hoặc nguyên liệu cho một số ngành công nghiệp.
Nguồn trấu dồi dào cho sản xuất nhiệt điện
Khảo sát của các nhà nghiên cứu tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy trấu – phụ phẩm từ quá trình xay xát lúa – đang được sử dụng khá phổ biến làm chất đốt dân dụng hoặc phân bón. Tuy nhiên, tại nhiều nhà máy xay xát, lượng trấu phát sinh vẫn còn rất lớn và chưa được khai thác hiệu quả.
Kết quả khảo sát tại hơn 100 nhà máy xay xát lúa ở TP Cần Thơ và tỉnh An Giang cho thấy khoảng 50% lượng trấu được bán làm nhiên liệu, trong khi phần còn lại vẫn dư thừa, đặc biệt vào thời điểm cao điểm thu hoạch lúa. Giá trấu trước đây chỉ khoảng 40–170 đồng/kg, nhưng hiện nay đã tăng lên hơn 1.000 đồng/kg, tùy theo địa phương và thời điểm trong năm.
Theo các chuyên gia, mỗi năm khu vực Đồng bằng sông Cửu Long sản xuất khoảng 24–25 triệu tấn lúa, tương đương khoảng 5 triệu tấn trấu phát sinh. Trong đó, khoảng một nửa được sử dụng làm chất đốt cho lò sấy, lò gạch hoặc phục vụ sinh hoạt, trong khi phần còn lại chưa được tận dụng hiệu quả.
Thực tế tại nhiều nhà máy xay xát cho thấy việc xử lý trấu cũng đặt ra không ít thách thức về môi trường. Trấu thường phải được thu gom vào kho chứa kín để hạn chế bụi phát tán ra xung quanh, sau đó bán cho các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng hoặc các đơn vị sản xuất nhiên liệu sinh khối.
Các nhà khoa học cho rằng nguồn trấu dồi dào tại Đồng bằng sông Cửu Long hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu sản xuất nhiệt điện sinh khối. Nếu được khai thác hợp lý, phụ phẩm này có thể trở thành nguồn nhiên liệu cho các nhà máy điện, đồng thời góp phần giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao giá trị kinh tế từ sản xuất nông nghiệp.
Gia tăng giá trị phụ phẩm trong chuỗi sản xuất lúa gạo
Bên cạnh vai trò là nguồn nhiên liệu cho sản xuất điện sinh khối, trấu còn được khai thác trong nhiều lĩnh vực khác như sản xuất vật liệu xây dựng, phân bón và các sản phẩm công nghiệp. Việc tận dụng phụ phẩm từ ngành lúa gạo đang mở ra hướng phát triển mới, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho chuỗi sản xuất nông nghiệp.
Theo các chuyên gia, khi được xử lý bằng công nghệ phù hợp, trấu có thể trở thành nguyên liệu sản xuất than hoạt tính hoặc các vật liệu thân thiện với môi trường. Những sản phẩm này có giá trị cao hơn nhiều so với việc sử dụng trấu làm chất đốt thông thường, góp phần gia tăng giá trị của phụ phẩm nông nghiệp.
Trong bối cảnh thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải carbon, việc khai thác hiệu quả nguồn trấu đang trở thành hướng đi quan trọng của ngành nông nghiệp. Việc tận dụng phụ phẩm từ sản xuất lúa gạo giúp gia tăng giá trị kinh tế, giảm áp lực xử lý chất thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Khi được ứng dụng khoa học – công nghệ phù hợp, trấu có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho năng lượng tái tạo, vật liệu xây dựng và nhiều lĩnh vực sản xuất khác, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững./.
Th.S Nguyễn Ngọc Bình
