Lần đầu có học bổng quốc gia cho nhóm ngành công nghệ chiến lược
Theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP ban hành ngày 20.5.2026, chính sách học bổng được áp dụng đối với công dân Việt Nam theo học hình thức đào tạo chính quy ở các trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Đối tượng áp dụng gồm sinh viên chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư; học viên chương trình đào tạo thạc sĩ; nghiên cứu sinh chương trình đào tạo tiến sĩ tại các cơ sở đào tạo theo quy định của Luật Giáo dục đại học.
Theo phụ lục ban hành kèm Nghị định, có 15 nhóm ngành được hưởng chính sách học bổng gồm: sinh học; sinh học ứng dụng; khoa học vật chất; khoa học trái đất; toán học; thống kê; máy tính; công nghệ thông tin; kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật; kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông; kỹ thuật hóa học, vật liệu, luyện kim và môi trường; vật lý kỹ thuật; kỹ thuật địa chất, địa vật lý và trắc địa; kỹ thuật mỏ; xây dựng.
Ngoài ra, Nghị định cũng áp dụng với chương trình đào tạo tài năng và chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn thuộc các nhóm ngành nêu trên do Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.
Đây được xem là lần đầu tiên Việt Nam ban hành một chính sách học bổng quy mô lớn ở cấp nghị định của Chính phủ dành riêng cho các lĩnh vực khoa học – công nghệ trọng điểm.
Mức hỗ trợ lên tới 84 triệu đồng mỗi năm
Theo quy định tại Điều 6 của Nghị định, mức học bổng được xác định dựa trên trình độ đào tạo, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực, mức độ ưu tiên của từng nhóm ngành, điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.
Ở trình độ đại học, sinh viên chương trình đào tạo tài năng được hưởng 5,5 triệu đồng/tháng. Sinh viên ngành vi mạch bán dẫn và các ngành khoa học cơ bản được hưởng 4,2 triệu đồng/tháng. Sinh viên các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được hưởng 3,7 triệu đồng/tháng.
Đối với trình độ thạc sĩ, mức học bổng dao động từ 5,5 - 7,4 triệu đồng/tháng tùy chương trình đào tạo.
Ở trình độ tiến sĩ, nghiên cứu sinh thuộc chương trình đào tạo tài năng, chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn và các ngành khoa học cơ bản được hưởng 8,4 triệu đồng/tháng; nhóm ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được hưởng 7,4 triệu đồng/tháng.
Nếu tính theo thời gian hỗ trợ tối đa, tổng giá trị học bổng người học có thể nhận lên tới 84 triệu đồng/năm đối với nghiên cứu sinh tiến sĩ.
Theo Nghị định, sinh viên được hưởng học bổng tối đa 10 tháng/năm; học viên cao học và nghiên cứu sinh được hưởng 12 tháng/năm.
Tổng thời gian hưởng học bổng không quá 4 năm đối với chương trình cử nhân; không quá 5 năm đối với chương trình kỹ sư có tổng số tín chỉ từ 150 trở lên; không quá 2 năm với chương trình thạc sĩ; và tối đa 3 - 4 năm với chương trình tiến sĩ tùy đầu vào đào tạo.
Theo quy định, Nghị định có hiệu lực từ ngày 15.7.2026. Chính sách học bổng áp dụng đối với người học tuyển sinh từ năm 2025 trở đi và bắt đầu cấp học bổng từ ngày 1.9.2026
Học bổng công nghệ chiến lược tạo lực hút mới với nhân lực STEM
Không chỉ dừng lại ở chính sách học bổng, Nghị định 179 được đánh giá là bước đi mang tính chiến lược trong phát triển nguồn nhân lực quốc gia.
Trong bối cảnh thế giới bước vào cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt về công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tự động hóa và chuyển đổi số, nguồn nhân lực khoa học - kỹ thuật đang trở thành yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia.
Nhiều năm qua, Việt Nam đối mặt với thực trạng không ít học sinh giỏi, kể cả học sinh chuyên các môn tự nhiên, lựa chọn chuyển hướng sang các ngành kinh tế, tài chính hoặc dịch vụ do lo ngại áp lực học tập lớn trong khi thu nhập và cơ hội nghề nghiệp ở khối STEM chưa thực sự tương xứng.
Trong khi đó, làn sóng đầu tư mạnh mẽ của các tập đoàn công nghệ quốc tế vào lĩnh vực bán dẫn, công nghệ cao và sản xuất thông minh tại Việt Nam đang kéo theo nhu cầu rất lớn về đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và nhà nghiên cứu chất lượng cao.
Theo nhiều chuyên gia giáo dục, chính sách này có thể tạo ra “lực hút” đủ mạnh để thay đổi xu hướng lựa chọn ngành nghề của học sinh giỏi, đặc biệt ở các lĩnh vực nền tảng như toán học, vật lý, khoa học vật liệu, điện tử, vi mạch bán dẫn và công nghệ thông tin.
Cơ chế chọn lọc chặt chẽ để giữ chất lượng đầu vào
Khác với nhiều chương trình hỗ trợ đại trà, học bổng theo Nghị định 179 được áp dụng theo cơ chế tuyển chọn khá chặt chẽ.
Đối với thí sinh xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, điều kiện để được nhận học bổng là có điểm trung bình cộng ba môn theo tổ hợp xét tuyển đạt từ 22,5 điểm trở lên, không tính điểm ưu tiên, đồng thời thuộc nhóm 30% thí sinh có điểm trúng tuyển cao nhất của ngành hoặc chương trình đào tạo.
Trong quá trình học tập, sinh viên phải duy trì kết quả học tập theo quy định, bảo đảm tiến độ tích lũy tín chỉ và không bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên mới tiếp tục được hưởng học bổng.
Theo các chuyên gia, cơ chế này sẽ tạo ra “động lực kép”: vừa thúc đẩy học sinh nỗ lực từ bậc phổ thông để đủ điều kiện nhận học bổng, vừa buộc người học duy trì chất lượng học tập trong suốt quá trình đào tạo.
Điều này cũng góp phần nâng cao chất lượng đầu vào cho các ngành kỹ thuật vốn lâu nay vẫn gặp khó khăn trong việc thu hút học sinh giỏi.
Kỳ vọng tạo bước ngoặt cho hệ sinh thái khoa học - công nghệ
Nhiều trường đại học kỹ thuật cho rằng Nghị định 179 có thể tạo ra tác động tích cực không chỉ với công tác tuyển sinh mà còn đối với toàn bộ hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu khoa học.
Nếu trước đây các trường chủ yếu tự triển khai học bổng bằng nguồn lực riêng hoặc hỗ trợ học phí ở quy mô hạn chế, thì nay chính sách cấp quốc gia sẽ tạo nền tảng ổn định và dài hạn hơn cho việc phát triển nhân lực công nghệ cao.
Đặc biệt, trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn - ngành đang được Việt Nam xác định là ưu tiên chiến lược - việc hỗ trợ tài chính trực tiếp cho sinh viên và nghiên cứu sinh có thể giúp hình thành lực lượng kỹ sư, chuyên gia nghiên cứu đủ năng lực tham gia chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng Nghị định 179 có ý nghĩa tương tự như chính sách hỗ trợ sinh viên sư phạm trước đây, nhưng phạm vi rộng hơn và gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển kinh tế tri thức, công nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi số quốc gia.
Trong dài hạn, hiệu quả của chính sách sẽ không chỉ được đo bằng số lượng sinh viên nhận học bổng, mà còn nằm ở khả năng tạo ra thế hệ nhân lực khoa học - công nghệ đủ sức cạnh tranh quốc tế, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi sản xuất và đổi mới sáng tạo toàn cầu.
