Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn
Chương trình được triển khai trên phạm vi toàn quốc, trong đó ưu tiên các địa bàn đặc biệt khó khăn như xã vùng bãi ngang ven biển, hải đảo; các xã, thôn, bản thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; cùng các địa phương đang xây dựng nông thôn mới và nông thôn mới hiện đại.
Mục tiêu cốt lõi của chương trình là đổi mới toàn diện hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo hướng thiết thực, hiệu quả và bền vững. Qua đó, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế ở khu vực nông thôn, giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Theo định hướng của chương trình, nguồn nhân lực nông thôn sẽ được đào tạo để phục vụ sản xuất nông nghiệp theo hướng tiên tiến, hiện đại, đáp ứng yêu cầu tái cơ cấu ngành nông nghiệp và hội nhập quốc tế. Đồng thời, một bộ phận lao động cũng được định hướng chuyển dịch sang các lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Không chỉ dừng lại ở mục tiêu đào tạo nghề đơn thuần, chương trình còn gắn kết chặt chẽ với quá trình xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, giàu bản sắc và phát triển bền vững. Việc đào tạo được đặt trong tổng thể phát triển kinh tế – xã hội của từng vùng, từng địa phương, gắn với quá trình đô thị hóa, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng đời sống người dân.
Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số đang mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp Việt Nam.
Đồng bộ nhiều giải pháp đào tạo
Để hiện thực hóa mục tiêu trên, chương trình đề ra nhiều nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Trước hết là nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vai trò của đào tạo nghề đối với phát triển nguồn nhân lực nông thôn, giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới.
Cùng với đó, hệ thống chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn sẽ tiếp tục được rà soát, hoàn thiện nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận các chương trình học nghề.
Một nội dung quan trọng khác là tăng cường công tác điều tra, khảo sát và dự báo nhu cầu thị trường lao động, từ đó xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa phương, từng ngành nghề.
Chương trình cũng chú trọng nâng cao chất lượng các điều kiện bảo đảm cho hoạt động đào tạo nghề như cơ sở vật chất, trang thiết bị, đội ngũ giáo viên và hệ thống giáo trình, học liệu. Việc đào tạo không chỉ dừng ở trình độ cơ bản mà còn bao gồm đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động để thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.
Đặc biệt, mối liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, hợp tác xã sẽ được tăng cường, nhằm gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động, tạo việc làm bền vững cho người học sau đào tạo.
Đẩy mạnh số hóa trong đào tạo nghề
Một điểm nhấn quan trọng của chương trình là thúc đẩy quá trình số hóa trong đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Theo đó, các chương trình đào tạo, cơ sở dữ liệu, giáo trình, cẩm nang hướng dẫn sẽ từng bước được số hóa nhằm tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận kiến thức một cách linh hoạt, thuận tiện.
Các học liệu đào tạo cũng sẽ được xây dựng theo hướng cập nhật những ngành nghề mới, phù hợp với sự phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Nội dung đào tạo tập trung vào các nhóm nghề thuộc lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp và các ngành nghề nông thôn gắn với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội của từng vùng.
Đối với các khu vực còn nhiều khó khăn, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chương trình dự kiến thí điểm xây dựng các trạm đào tạo từ xa. Mô hình này cho phép người lao động chủ động tiếp cận các khóa học, nâng cao trình độ nghề nghiệp mà không bị hạn chế bởi khoảng cách địa lý.
Song song với đó, đội ngũ nhà giáo và người tham gia giảng dạy nghề cũng sẽ được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ sư phạm, kỹ năng giảng dạy, kiến thức an toàn vệ sinh lao động, kỹ năng kinh doanh và khởi sự doanh nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động đào tạo nghề.
Gắn đào tạo với thị trường lao động
Theo định hướng của chương trình, việc đào tạo nghề sẽ gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động. Người lao động nông thôn không chỉ được đào tạo để phục vụ sản xuất nông nghiệp mà còn được hỗ trợ chuyển đổi nghề, tham gia các ngành công nghiệp, dịch vụ hoặc đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng có thời hạn.
Ngoài ra, các chương trình đào tạo cũng sẽ tập trung vào những lĩnh vực đang có nhu cầu cao như nông nghiệp công nghệ cao, phát triển hợp tác xã, khôi phục và phát triển làng nghề truyền thống, cũng như nâng cao kỹ năng số cho người lao động.
Chương trình đồng thời hướng tới xây dựng các mô hình gắn kết giữa giáo dục nghề nghiệp với thị trường lao động ở từng vùng, từng địa phương. Cơ chế phối hợp giữa các cơ sở đào tạo nghề với trung tâm dịch vụ việc làm, sàn giao dịch việc làm, hội chợ việc làm và doanh nghiệp sẽ được thiết lập chặt chẽ hơn nhằm tạo cầu nối hiệu quả giữa đào tạo và tuyển dụng.
Bên cạnh đó, chương trình cũng chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý, đặc biệt là cán bộ quản lý đào tạo trong doanh nghiệp. Nội dung đào tạo tập trung vào kỹ năng xây dựng kế hoạch, kiểm tra, giám sát và đánh giá việc thực hiện các chương trình đào tạo nghề.
Hướng tới nền nông nghiệp hiện đại
Việc triển khai Chương trình “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông thôn đến năm 2030” được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong phát triển nguồn nhân lực khu vực nông thôn. Khi người lao động được trang bị kiến thức, kỹ năng nghề và kỹ năng số, nông nghiệp Việt Nam sẽ có thêm nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn phát triển mới – hiện đại, hiệu quả và bền vững.
Quan trọng hơn, đào tạo nghề không chỉ giúp nâng cao năng lực sản xuất mà còn mở ra nhiều cơ hội việc làm, cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống cho hàng triệu lao động nông thôn trên cả nước. Đây cũng chính là động lực quan trọng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới.
Thúy Hà
