Phát triển OCOP gắn với du lịch nông thôn: “Đánh thức” tiềm năng, kiến tạo sinh kế bền vững

“Đánh thức” tiềm năng từ sản phẩm bản địa

Chương trình OCOP được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2018 và tiếp tục được triển khai trong giai đoạn 2021–2025 đã tạo cú hích mạnh mẽ trong phát triển kinh tế nông thôn. Song hành với đó, chương trình phát triển du lịch nông thôn đã góp phần khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, cảnh quan và tri thức bản địa.

Sau nhiều năm triển khai, OCOP không chỉ dừng ở việc nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn thay đổi tư duy sản xuất. Từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nhiều địa phương đã chuyển sang sản xuất theo chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh.

Đến tháng 9/2025, cả nước có gần 17.400 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, với hơn 9.300 chủ thể tham gia, tăng mạnh so với giai đoạn trước. Đây là minh chứng rõ nét cho sự lan tỏa của chương trình trên phạm vi toàn quốc.

Hình thành hệ sinh thái kinh tế nông thôn “đa giá trị”

Một điểm nhấn quan trọng trong quá trình triển khai là sự kết hợp giữa OCOP và du lịch nông thôn. Nhiều mô hình đã hình thành theo hướng tích hợp trải nghiệm – tiêu thụ sản phẩm – quảng bá văn hóa, từng bước xây dựng hệ sinh thái kinh tế nông thôn đa giá trị.

Hiện nay, cả nước có hơn 600 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn đang hoạt động, tăng mạnh so với năm 2022. Các mô hình này không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm tại chỗ mà còn tạo thêm nguồn thu từ dịch vụ, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Sự phát triển này đặc biệt có ý nghĩa đối với các khu vực khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và phụ nữ nông thôn, khi mở ra cơ hội việc làm và khởi nghiệp ngay tại địa phương.

Gia tăng giá trị và khẳng định thương hiệu OCOP

Không chỉ gia tăng về số lượng, các sản phẩm OCOP ngày càng được chú trọng về chất lượng, mẫu mã và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Nhiều sản phẩm đã đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Theo thống kê, hơn 60,7% chủ thể OCOP có doanh thu tăng bình quân 17,6%/năm; khoảng 42,3% mở rộng quy mô lao động. Đáng chú ý, tỷ lệ chủ thể là phụ nữ chiếm khoảng 40%, trong khi các chủ thể là người dân tộc thiểu số chiếm gần 20% – cho thấy tính lan tỏa và bao trùm của chương trình.

Hướng tới phát triển bền vững trong giai đoạn mới

Bước sang giai đoạn 2026–2030, yêu cầu đặt ra không còn là mở rộng số lượng mà là nâng cao chất lượng và giá trị bền vững. Trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và thích ứng biến đổi khí hậu, các sản phẩm OCOP cần đổi mới tư duy phát triển, chú trọng sáng tạo, nâng cao giá trị gia tăng và thân thiện môi trường.

Các địa phương được định hướng tăng cường quản lý chất lượng, xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP uy tín; đồng thời phát triển du lịch nông thôn gắn với quy hoạch, lợi thế đặc thù từng vùng. Việc đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng tour tuyến kết nối cũng là những yếu tố then chốt.

Thực tiễn triển khai cho thấy, OCOP và du lịch nông thôn không chỉ là hai chương trình phát triển riêng lẻ mà đang bổ trợ, cộng hưởng để tạo nên động lực mới cho kinh tế nông thôn.

Việc “đánh thức” tiềm năng bản địa, kết hợp với đổi mới sáng tạo và liên kết thị trường sẽ là chìa khóa để xây dựng nền nông thôn hiện đại, giàu bản sắc và phát triển bền vững trong giai đoạn tới./.

Thúy Hà