Tháo gỡ vướng mắc từ thực tế triển khai
Sau thời gian triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân, các địa phương phản ánh nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện. Những vướng mắc tập trung vào nội dung khám, danh mục kỹ thuật, việc kế thừa kết quả khám và xét nghiệm, thống kê số người đã được khám cũng như tổ chức thực hiện tại cơ sở.
Tại nhiều địa bàn, tình trạng thiếu bác sĩ và nhân lực chuyên môn, đặc biệt ở tuyến cơ sở, cùng với sự không đồng đều về cơ sở vật chất khiến việc tổ chức khám gặp khó khăn. Một số địa phương có địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn cũng gặp trở ngại trong việc đưa người dân đến cơ sở khám.
Bên cạnh đó, việc phối hợp giữa các hình thức khám sức khỏe khác nhau và kết nối dữ liệu giữa các hệ thống cũng đặt ra yêu cầu phải có cách thống kê thống nhất, hạn chế tình trạng trùng lặp.
Trước những vấn đề này, Bộ Y tế đã hướng dẫn các tỉnh, thành phố tập trung xử lý những khó khăn phát sinh, theo hướng tận dụng các kết quả y tế đã có, tổ chức khám linh hoạt và tăng cường phối hợp giữa các cơ sở.
Không phải trường hợp nào cũng phải làm lại xét nghiệm
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc kế thừa kết quả khám bệnh, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh đã thực hiện trước đó.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, khi khám lâm sàng, bác sĩ có thể xem xét các kết quả cận lâm sàng đã có nếu những kết quả này có thể truy cập trên Cổng tiếp nhận dữ liệu của Hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế, Hệ thống cơ sở dữ liệu VNeID hoặc Sổ sức khỏe điện tử cá nhân.
Nếu kết quả vẫn còn giá trị tham khảo cho chẩn đoán tại thời điểm khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ không chỉ định thực hiện lại nhằm tránh lãng phí và hạn chế việc người dân phải thực hiện các dịch vụ kỹ thuật không cần thiết.
Quy định này cũng tạo điều kiện để việc cập nhật thông tin vào Sổ sức khỏe điện tử được thực hiện trên cơ sở các dữ liệu y tế đã có, thay vì phát sinh thêm các lần xét nghiệm chỉ nhằm hoàn thiện hồ sơ.
Nội dung cận lâm sàng thực hiện theo chỉ định của bác sĩ
Đối với đề nghị ban hành một danh mục kỹ thuật khám lâm sàng, cận lâm sàng thống nhất áp dụng cho tất cả trường hợp, Bộ Y tế cho biết nội dung khám sức khỏe định kỳ được thực hiện theo quy định hiện hành.
Trong đó, đối với người từ đủ 6 tuổi trở lên, việc thực hiện các nội dung cận lâm sàng căn cứ vào chỉ định chuyên môn của bác sĩ. Như vậy, không phải tất cả người dân đều bắt buộc phải thực hiện đầy đủ các xét nghiệm hoặc kỹ thuật cận lâm sàng.
Điều kiện, văn bằng, chứng chỉ và phạm vi hành nghề của người thực hiện khám tiếp tục được áp dụng theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Nghị định số 96/2023/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn có liên quan.
Đối với những nhóm đối tượng có quy định chuyên ngành riêng như cán bộ, lực lượng vũ trang, trẻ mầm non, học sinh phổ thông, lái xe, thuyền viên, nhân viên hàng không..., việc khám sức khỏe tiếp tục thực hiện theo các quy định chuyên ngành hiện hành.
Tăng khả năng tổ chức khám tại trạm y tế
Một trong những điểm được địa phương quan tâm là điều kiện để trạm y tế cấp xã tham gia tổ chức khám sức khỏe định kỳ.
Theo Bộ Y tế, Thông tư số 25/2026/TT-BYT ngày 30/6/2026 đã ban hành mẫu khám sức khỏe định kỳ theo hướng không quy định một danh mục kỹ thuật cận lâm sàng cố định, mà thực hiện theo chỉ định chuyên môn của bác sĩ.
Điều này giúp tháo gỡ một phần khó khăn về yêu cầu thiết bị y tế khi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trong đó có trạm y tế cấp xã, thực hiện công bố đủ điều kiện khám sức khỏe định kỳ.
Trường hợp thiếu nhân lực, nhất là bác sĩ chuyên khoa mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt..., Sở Y tế có thể tăng cường bác sĩ về làm việc tại trạm y tế theo thời gian cố định trong tuần. Việc bố trí nhân lực nhằm bảo đảm trạm y tế đủ điều kiện thực hiện khám sức khỏe định kỳ trong thời gian tương ứng với thời gian được tăng cường nhân lực.
Nếu trạm y tế vẫn chưa đủ điều kiện, UBND cấp xã hoặc cơ quan chuyên môn về y tế thuộc UBND cấp tỉnh có thể chỉ đạo các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn phối hợp, hỗ trợ chuyên môn hoặc lựa chọn trạm y tế cấp xã làm địa điểm tổ chức khám sức khỏe lưu động theo quy định.
Có thể tổ chức khám lưu động, khám tại nhà
Đối với những người gặp khó khăn trong việc di chuyển, Bộ Y tế cho phép áp dụng các hình thức tổ chức khám phù hợp.
Người cao tuổi, người khuyết tật nặng, người bệnh nặng, người nằm một chỗ có thể được tổ chức khám tại nhà hoặc bố trí đoàn khám lưu động khi cần thiết.
Tại các khu vực có địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn, nhất là vùng sâu, vùng xa, địa phương có thể tổ chức khám lưu động tại trạm y tế, điểm trạm, thôn, bản... Việc tổ chức khám vẫn phải bảo đảm các điều kiện chuyên môn theo quy định.
Cách làm này giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, nhất là đối với những nhóm người dân khó trực tiếp đến cơ sở khám.
Làm rõ cách tính người đã được khám
Một vấn đề khác được nhiều địa phương quan tâm là cách xác định người đã hoàn thành khám sức khỏe để tính tỷ lệ bao phủ.
Thực tế, một người dân có thể thuộc nhiều nhóm đối tượng và đã tham gia các hình thức khám khác nhau trong năm như khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, khám bệnh nghề nghiệp, khám sức khỏe cho người lao động, kiểm tra sức khỏe đầu năm học hoặc khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế.
Bộ Y tế cho biết theo khoản 2 Điều 70 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP, các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc và các hình thức khám phù hợp có thể được phối hợp, lồng ghép để thực hiện mục tiêu khám sức khỏe miễn phí và hoàn thành việc tạo lập Sổ sức khỏe điện tử cho người dân.
Theo đó, việc khám theo một trong các hình thức đã được quy định và hướng dẫn chuyên môn được tính vào số người được khám sức khỏe định kỳ theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW.
Riêng đối với trường hợp người dân đã ít nhất một lần khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong năm nhưng chưa được khám theo các hình thức nêu trên, Bộ Y tế cho biết sẽ có hướng dẫn về cách tổng hợp số liệu.
Theo quy định tại Nghị định số 165/2026/NĐ-CP, khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế thuộc phạm vi được tính vào số người được khám sức khỏe định kỳ miễn phí. Bộ Y tế sẽ hướng dẫn các đơn vị tổng hợp số liệu báo cáo, bao gồm cả những trường hợp người dân khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế nhưng chưa được khám sức khỏe định kỳ theo các hình thức khác.
Hướng tới khám thực chất, hạn chế trùng lặp
Các hướng dẫn mới của Bộ Y tế tập trung vào việc phối hợp, lồng ghép các hình thức khám sức khỏe, kế thừa kết quả y tế còn giá trị và tận dụng dữ liệu đã có để giảm các thủ tục, xét nghiệm trùng lặp.
Việc thống nhất cách tính người đã được khám cũng có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá kết quả triển khai, đồng thời giúp các địa phương chủ động hơn trong tổ chức nguồn lực.
Trong bối cảnh hệ thống y tế cơ sở đang là lực lượng trực tiếp triển khai nhiều hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng, việc linh hoạt tổ chức khám tại trạm y tế, khám lưu động hoặc khám tại nhà sẽ góp phần tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân, nhất là tại những địa bàn khó khăn.
Mục tiêu đặt ra là việc khám sức khỏe định kỳ miễn phí không chỉ dừng ở việc hoàn thành số lượng người được khám, mà hướng tới sử dụng hiệu quả nguồn lực, hạn chế lãng phí và từng bước hình thành dữ liệu sức khỏe phục vụ quản lý sức khỏe người dân.