Vàng hiện diện trong những linh kiện khó nhìn thấy
Một chiếc điện thoại thông minh gần như không có dấu hiệu nào cho thấy bên trong chứa vàng. Tuy nhiên, kim loại quý này vẫn được sử dụng ở một số vị trí quan trọng như điểm tiếp xúc, đầu nối và các bộ phận trên bo mạch.
Lý do vàng được lựa chọn không nằm ở giá trị hay yếu tố thẩm mỹ mà chủ yếu đến từ đặc tính kỹ thuật. Vàng có khả năng dẫn điện tốt, chống ăn mòn và duy trì độ ổn định tại các điểm tiếp xúc nhỏ. Đây là những đặc tính quan trọng đối với các thiết bị điện tử phải hoạt động ổn định trong thời gian dài.
Trong các thiết bị có mật độ linh kiện cao, vàng có thể được sử dụng ở lớp mạ của đầu nối hoặc trong các liên kết bên trong linh kiện bán dẫn. Lượng vàng tại từng vị trí thường rất nhỏ, nhưng yêu cầu về độ tin cậy của kết nối khiến vật liệu này vẫn có vai trò nhất định trong chuỗi sản xuất điện tử.
Đặc biệt, khả năng tạo thành những sợi dây rất mảnh cũng giúp vàng được sử dụng trong một số kết nối của linh kiện bán dẫn. Khi thiết bị điện tử ngày càng nhỏ gọn nhưng phải xử lý lượng dữ liệu lớn hơn, yêu cầu đối với các kết nối điện và truyền tín hiệu cũng ngày càng cao.
AI tạo thêm động lực cho nhu cầu vàng điện tử
Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), nhu cầu vàng của lĩnh vực điện tử toàn cầu đạt 270,4 tấn trong năm 2025, gần như tương đương mức 270,8 tấn của năm 2024. Nếu tính toàn bộ lĩnh vực công nghệ, bao gồm điện tử, các ứng dụng công nghiệp khác và nha khoa, nhu cầu đạt 322,8 tấn, giảm nhẹ so với 326,2 tấn của năm trước.
Đáng chú ý, mức tiêu thụ vàng trong ngành điện tử ổn định trong bối cảnh nhu cầu đối với một số thiết bị điện tử tiêu dùng còn biến động. WGC cho biết tăng trưởng liên quan đến các ứng dụng AI tiếp tục hỗ trợ nhu cầu vàng trong điện tử, đặc biệt thông qua sự gia tăng của các hệ thống tính toán tốc độ cao, dây liên kết, vật liệu tiếp xúc và kết nối.
Đây là điểm đáng chú ý trong sự thay đổi cấu trúc nhu cầu vàng công nghiệp. Nếu điện thoại thông minh, máy tính và các thiết bị điện tử tiêu dùng từng là những động lực quan trọng, sự phát triển nhanh của AI đang mở rộng nhu cầu đối với các loại phần cứng phục vụ tính toán hiệu năng cao.
Hạ tầng AI cần hệ thống máy chủ, bộ xử lý, bộ nhớ và bảng mạch kết nối với mật độ linh kiện lớn. Những hệ thống này đòi hỏi các kết nối có độ ổn định cao, khả năng truyền tín hiệu tốt và hạn chế lỗi tại các điểm tiếp xúc. Vì vậy, vàng tiếp tục có chỗ đứng trong một số ứng dụng điện tử phục vụ hạ tầng AI.
WGC cũng ghi nhận nhu cầu vàng trong lĩnh vực điện tử năm 2025 được hỗ trợ bởi sự tăng trưởng của các ứng dụng AI, trong khi giá vàng cao lại thúc đẩy doanh nghiệp nghiên cứu các giải pháp tiết giảm lượng vàng sử dụng và tìm kiếm vật liệu thay thế.
Giá vàng cao thúc đẩy xu hướng tiết giảm và thay thế
Sự gia tăng nhu cầu từ AI không đồng nghĩa lượng vàng sử dụng trong mỗi thiết bị sẽ tăng tương ứng. Ngược lại, giá vàng cao đang tạo động lực để các nhà sản xuất tìm cách sử dụng kim loại quý hiệu quả hơn.
Một số hướng tiếp cận gồm giảm độ dày lớp mạ, tối ưu hóa thiết kế linh kiện hoặc sử dụng vật liệu khác tại những vị trí không yêu cầu mức độ ổn định cao như các điểm tiếp xúc quan trọng.
Theo WGC, hoạt động nghiên cứu và phát triển nhằm tiết giảm lượng vàng sử dụng đang gia tăng trong nhiều phân khúc điện tử. Tuy nhiên, ở những vị trí đòi hỏi độ tin cậy cao, khả năng thay thế vàng vẫn chịu giới hạn bởi các yêu cầu kỹ thuật.
Điều này tạo ra một bài toán kép cho ngành điện tử: vừa đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn từ AI, vừa kiểm soát chi phí nguyên vật liệu trong bối cảnh giá vàng ở mức cao.
Rác thải điện tử trở thành nguồn vàng thứ cấp
Cùng với nhu cầu vàng cho sản xuất mới, lượng vàng nằm trong các thiết bị điện tử đã qua sử dụng cũng ngày càng được quan tâm.
Theo Global E-waste Monitor 2024 của Liên Hợp Quốc, thế giới phát sinh khoảng 62 triệu tấn rác thải điện tử trong năm 2022. Dòng chất thải này chứa lượng kim loại có giá trị ước tính khoảng 91 tỷ USD, trong đó riêng vàng có giá trị khoảng 15 tỷ USD.
Các nghiên cứu về bảng mạch điện tử phế thải cũng cho thấy hàm lượng kim loại quý có thể cao hơn đáng kể so với nhiều loại quặng vàng tự nhiên. Một nghiên cứu công bố trên Waste Management ghi nhận hàm lượng vàng trong các loại bảng mạch phế thải khác nhau có thể lên tới hàng trăm gram mỗi tấn, tùy loại thiết bị và cấu tạo linh kiện.
Điều này mở ra dư địa cho hoạt động thu hồi kim loại từ rác thải điện tử, đồng thời đặt ra yêu cầu về công nghệ xử lý, thu gom và tái chế phù hợp. Nếu được tổ chức hiệu quả, rác thải điện tử không chỉ là vấn đề môi trường mà còn có thể trở thành nguồn nguyên liệu thứ cấp đối với nhiều kim loại có giá trị.
AI có thể làm thay đổi dòng chảy nhu cầu vàng
So với trang sức, đầu tư hay nhu cầu từ các ngân hàng trung ương, vàng dành cho công nghệ vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nhu cầu toàn cầu. Tuy nhiên, đây là một dòng nhu cầu gắn trực tiếp với sự phát triển của điện tử và hạ tầng số.
Năm 2025, tổng nhu cầu vàng toàn cầu, bao gồm cả giao dịch OTC, lần đầu vượt 5.000 tấn; trong khi nhu cầu của lĩnh vực công nghệ đạt 322,8 tấn và riêng điện tử đạt 270,4 tấn.
Sự phát triển của AI đang tạo thêm động lực cho các phân khúc điện tử liên quan đến tính toán hiệu năng cao, bộ nhớ và kết nối. Tuy nhiên, cùng lúc đó, giá vàng cao đang thúc đẩy ngành sản xuất tiết giảm vật liệu, tối ưu hóa thiết kế và tìm kiếm các giải pháp thay thế.
Vì vậy, câu chuyện về vàng trong kỷ nguyên AI không đơn thuần là nhu cầu tăng hay giảm. Quan trọng hơn, dòng vàng công nghiệp đang gắn chặt hơn với sự thay đổi của cấu trúc ngành điện tử. Từ những lớp mạ rất mỏng trên đầu nối đến các linh kiện trong hệ thống máy chủ, một lượng kim loại quý rất nhỏ trong từng thiết bị có thể tạo thành nhu cầu đáng kể khi được nhân lên trên quy mô toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, cùng với việc tối ưu sử dụng vàng trong sản xuất, khả năng thu hồi kim loại quý từ rác thải điện tử cũng ngày càng có ý nghĩa đối với chuỗi cung ứng và kinh tế tuần hoàn.