Tư duy tuần hoàn: Từ chi phí thành tài nguyên
Nông nghiệp tuần hoàn được hiểu là hệ thống sản xuất theo chu trình khép kín, trong đó các phụ phẩm và chất thải của quá trình sản xuất được tái sử dụng làm đầu vào cho các công đoạn tiếp theo. Cách làm này không chỉ giảm thiểu lãng phí tài nguyên mà còn tạo ra giá trị gia tăng bền vững.
Một ví dụ điển hình là Sản Việt Farm tại xã Nam Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa). Từ khi mở cửa vào tháng 8/2025, trang trại nhanh chóng trở thành điểm đến tiêu biểu của du lịch canh nông, thu hút đông đảo du khách và những người quan tâm đến nông nghiệp bền vững.
Theo anh Nguyễn Minh Thành – chủ trang trại, việc mở cửa đón khách không chỉ nhằm phát triển du lịch mà còn giúp “minh bạch hóa” quy trình sản xuất. Du khách không chỉ tham quan mà còn trở thành những “giám sát viên” khách quan đối với chất lượng nông sản.
Chu trình khép kín – nền tảng tạo lợi nhuận
Điểm nổi bật của Sản Việt Farm là toàn bộ hệ thống sản xuất được vận hành theo vòng tuần hoàn khép kín. Chất thải từ chăn nuôi bò, gà được xử lý bằng công nghệ vi sinh để tạo phân bón hữu cơ cho cây trồng.
Ngược lại, phế phẩm từ quá trình thu hoạch và rác hữu cơ được tận dụng để nuôi sâu canxi – nguồn thức ăn giàu đạm cho gia cầm và thủy sản. Nhờ đó, trang trại giảm đáng kể chi phí đầu vào, đồng thời hạn chế tối đa phát thải ra môi trường.
Sau 7 năm vận hành, mô hình đã đạt được khả năng tự cân đối thu chi và bắt đầu có lợi nhuận tăng dần từ năm 2026. Đây là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả kinh tế của nông nghiệp tuần hoàn.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, Sản Việt Farm còn khéo léo lồng ghép yếu tố văn hóa bản địa vào hoạt động kinh doanh. Sáu đội văn nghệ với sự tham gia của người dân địa phương được duy trì thường xuyên, tạo nên không gian sinh hoạt văn hóa đặc sắc.
Sự kết hợp giữa nông nghiệp – du lịch – văn hóa không chỉ nâng cao trải nghiệm cho du khách mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, nâng cao uy tín của doanh nghiệp và mở rộng cơ hội liên kết kinh tế.
Tiềm năng lớn nhưng vẫn còn nhiều rào cản
Mặc dù được đánh giá là hướng đi tất yếu, nông nghiệp tuần hoàn tại Việt Nam vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Hệ thống chính sách chưa hoàn thiện, thiếu cơ chế hỗ trợ đồng bộ về vốn, công nghệ và thị trường đang là những rào cản lớn.
Bên cạnh đó, việc liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị còn hạn chế, nhiều mô hình hợp tác xã hoạt động chưa hiệu quả. Nhận thức của người dân và doanh nghiệp về sản xuất tuần hoàn chưa đồng đều, trong khi chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ còn cao.
Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, việc thu gom, phân loại và xử lý chất thải ở nhiều nơi chưa đồng bộ, công nghệ tái chế còn lạc hậu, khiến việc triển khai mô hình gặp nhiều khó khăn.
Để thúc đẩy phát triển nông nghiệp tuần hoàn, các chuyên gia cho rằng cần xây dựng hệ sinh thái chính sách đồng bộ, trong đó Nhà nước đóng vai trò kiến tạo.
Việc ưu tiên nguồn vốn cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ xanh, tổ chức các diễn đàn kết nối doanh nghiệp – nông dân – nhà khoa học là những giải pháp quan trọng.
Đồng thời, cần thí điểm các mô hình liên kết “hợp tác xã – doanh nghiệp – viện nghiên cứu”, tạo chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ và tái tạo tài nguyên.
Hướng đi tất yếu của nông nghiệp hiện đại
Thực tiễn cho thấy, nông nghiệp tuần hoàn không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao giá trị nông sản, bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng sống của người dân.
Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững, mô hình này được xem là một trong những giải pháp chiến lược. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nông dân và nhà khoa học.
Khi các “mắt xích” này được kết nối đồng bộ, nông nghiệp tuần hoàn sẽ không chỉ là xu hướng, mà trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp trong kỷ nguyên mới./.
Quang Lê
