Kết nối tri thức – đưa công nghệ ra đồng ruộng
Sáng 17/4, tại TP Hồ Chí Minh, Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) phối hợp với Tạp chí Một Thế Giới tổ chức hội thảo “Nông nghiệp thông minh”, thu hút sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp nhằm tìm lời giải cho bài toán chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực nông nghiệp.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Trần Văn Tùng – Chủ tịch VASTI – nhấn mạnh, trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch theo hướng phát triển bền vững, việc thay đổi tư duy sản xuất là yêu cầu cấp thiết. Từ chỗ dựa vào kinh nghiệm truyền thống, nông nghiệp cần tiến tới làm chủ công nghệ, dữ liệu và quy trình hiện đại.
Theo ông Tùng, VASTI xác định vai trò là cầu nối giữa nghiên cứu và thực tiễn, đưa các thành tựu khoa học ra khỏi phòng thí nghiệm, đến gần hơn với người nông dân.
“Chúng tôi mong muốn biến những tri thức học thuật phức tạp thành giải pháp cụ thể, dễ áp dụng, để người nông dân có thể làm chủ máy móc, dữ liệu ngay trên chính thửa ruộng của mình, thay vì đứng ngoài cuộc chơi công nghệ”, ông chia sẻ.
TP Hồ Chí Minh – hạt nhân lan tỏa đổi mới sáng tạo
Ở góc độ địa phương, ông Bùi Minh Thạnh – Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh – cho biết, thành phố không chỉ là trung tâm kinh tế lớn mà còn là nơi hội tụ nguồn lực khoa học – công nghệ hàng đầu cả nước.
Hiện TP Hồ Chí Minh đang đóng vai trò hạt nhân trong nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao các giống cây trồng, vật nuôi năng suất cao, thích ứng biến đổi khí hậu, phục vụ các vùng trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên.
Ông Thạnh khẳng định: “Phát triển nông nghiệp thông minh là xu thế tất yếu. Thành phố sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để thử nghiệm các mô hình mới, đồng thời đóng vai trò cầu nối đưa sáng kiến khoa học – công nghệ vào thực tiễn, mang lại hiệu quả thiết thực”.
Chính sách dẫn dắt – công nghệ trở thành đột phá chiến lược
Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Xuân Đích – Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) – cho biết, hội thảo diễn ra trong bối cảnh cả nước đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo ông Đích, Nghị quyết đã xác định rõ: khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành đột phá chiến lược. Trong lĩnh vực nông nghiệp, điều này đồng nghĩa với việc chuyển đổi căn bản phương thức sản xuất – từ dựa vào kinh nghiệm sang dựa vào dữ liệu và công nghệ.
Mục tiêu đến năm 2030, mỗi doanh nghiệp tiên phong sẽ sở hữu sáng chế hoặc tài sản trí tuệ riêng, đồng thời được hỗ trợ phát triển công nghệ lõi thông qua các quỹ khoa học và quỹ đầu tư khởi nghiệp. Đây được xem là nền tảng để hình thành lực lượng doanh nghiệp dẫn dắt nông nghiệp thông minh tại Việt Nam.
Ông Đặng Duy Hiển, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), phát biểu tại Hội thảo.
Công nghệ “xuyên suốt” chuỗi giá trị nông nghiệp
Ở khâu triển khai thực tế, ông Đặng Duy Hiển – Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) – cho rằng, nông nghiệp thông minh không thể dừng ở một khâu đơn lẻ mà cần được áp dụng xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị: từ chọn giống, canh tác, thu hoạch đến phân phối.
Các công nghệ như Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) hay blockchain đang mở ra khả năng quản lý sản xuất một cách minh bạch, chính xác và tối ưu. Nhờ đó, người sản xuất có thể giảm chi phí, nâng cao năng suất và kiểm soát chất lượng sản phẩm tốt hơn.
Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và IoT giúp giảm đáng kể sức lao động thủ công, đồng thời tăng độ chính xác trong từng khâu sản xuất – từ tưới tiêu, bón phân đến dự báo dịch bệnh.
Song song với đó, công nghệ GIS kết hợp dữ liệu viễn thám mang lại khả năng giám sát không gian theo thời gian thực, hỗ trợ cảnh báo sớm thiên tai, hạn mặn và dịch bệnh – những yếu tố ngày càng khó lường trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Thay đổi tư duy: từ “kinh nghiệm” sang “dữ liệu”
Một điểm nhấn quan trọng được các đại biểu thống nhất là việc xây dựng các nền tảng quản lý nông nghiệp số. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là bước chuyển về tư duy sản xuất.
Thông qua việc số hóa nhật ký canh tác, mọi thông tin về giống, phân bón, quy trình chăm sóc đều được ghi nhận và phân tích. Điều này giúp người nông dân từng bước chuyển từ thói quen “làm theo kinh nghiệm” sang “quản lý bằng dữ liệu”, nâng cao tính khoa học và minh bạch trong sản xuất.
Hướng tới nền nông nghiệp minh bạch, bền vững
Kết luận hội thảo, TS. Trần Văn Tùng đánh giá cao các tham luận và ý kiến thảo luận đã làm rõ bức tranh tổng thể cũng như định hướng phát triển nông nghiệp thông minh tại Việt Nam.
Trong thời gian tới, VASTI sẽ tổng hợp các kết quả hội thảo thành tài liệu hướng dẫn, góp phần đưa tiến bộ khoa học – công nghệ đến gần hơn với người nông dân, đúng với tinh thần “khoa học phục vụ thực tiễn”.
Hội thảo khép lại, nhưng mở ra kỳ vọng lớn về một nền nông nghiệp mới – nơi công nghệ không còn là khái niệm xa vời, mà trở thành công cụ thiết thực trong từng thửa ruộng, từng trang trại.
Một nền nông nghiệp minh bạch hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn đang dần hình thành, với người nông dân ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi – không chỉ là người sản xuất, mà còn là chủ thể làm chủ công nghệ và tương lai của chính mình./.
Hoàng Hương
