Hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới 21/4 do Liên Hợp Quốc phát động, sáng 21/4 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ hưởng ứng năm 2026. Sự kiện nhằm lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội, thúc đẩy chuyển đổi từ nhận thức sang hành động, đồng thời huy động đồng bộ các nguồn lực để triển khai hiệu quả hoạt động đổi mới sáng tạo trên tất cả các ngành, lĩnh vực.
Không chỉ là hoạt động hưởng ứng một sáng kiến toàn cầu, sự kiện còn là dịp để Việt Nam khẳng định quyết tâm đưa đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột của mô hình phát triển. Đây được xác định là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng dựa trên năng suất, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân theo hướng bền vững.
Phát biểu tại lễ hưởng ứng, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh, việc tham gia Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới có ý nghĩa thiết thực, thể hiện sự hòa nhịp của Việt Nam với xu thế toàn cầu, đồng thời khẳng định quyết tâm của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội trong việc đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột phát triển quốc gia.
Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định phát biểu tại Lễ hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới 21/4Năm 2026, Việt Nam lựa chọn hai thông điệp chính: “Đổi mới sáng tạo – Hành động đột phá, lan tỏa kết quả” và “Đổi mới sáng tạo – Chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để biến ý tưởng thành giá trị, khát vọng thành hiện thực”. Các thông điệp này nhấn mạnh định hướng xuyên suốt: đổi mới sáng tạo phải được hiện thực hóa bằng hành động cụ thể, mang lại kết quả rõ ràng và đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của đất nước.
Trong bối cảnh đặt mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức cao, đồng thời yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng theo hướng bền vững, Việt Nam đang đứng trước đòi hỏi phải chuyển đổi mô hình phát triển. Việc tiếp tục dựa vào lợi thế chi phí thấp hoặc khai thác tài nguyên không còn phù hợp. Thay vào đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao cần trở thành nền tảng chủ đạo.
Để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển, các chủ thể trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia cần phát huy vai trò của mình. Trong đó, các viện nghiên cứu và trường đại học là nơi tạo ra tri thức và công nghệ; doanh nghiệp đóng vai trò ứng dụng, thương mại hóa; còn Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và tổ chức thực thi. Khi ba trụ cột này được kết nối hiệu quả, hệ thống đổi mới sáng tạo sẽ vận hành thông suốt và tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.
Tại sự kiện, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, cho biết Hiệp ước Số Toàn cầu của Liên Hợp Quốc đang hướng tới mục tiêu thu hẹp khoảng cách số, mở rộng tính bao trùm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo có trách nhiệm. Tại Việt Nam, định hướng này phù hợp với Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, trong đó xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yếu tố trung tâm của phát triển quốc gia.
Theo bà Pauline Tamesis, đổi mới không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu. Đây là công cụ để biến thách thức thành cơ hội và chuyển hóa ý tưởng thành động lực phát triển. Việt Nam không chỉ có khả năng thích ứng mà còn có thể trở thành nguồn cảm hứng về đổi mới sáng tạo trên phạm vi toàn cầu.
Trong khuôn khổ sự kiện, Diễn đàn phát triển hệ thống Trung tâm Đổi mới sáng tạo đã được tổ chức, tạo không gian trao đổi về vai trò, mô hình tổ chức, cơ chế vận hành và chính sách đối với các trung tâm này tại Việt Nam. Các ý kiến tập trung vào việc phát huy vai trò của trung tâm như một thiết chế trung gian, hỗ trợ kết nối, thúc đẩy ứng dụng và chuyển giao công nghệ, từ đó giải quyết các bài toán thực tiễn của ngành, lĩnh vực và địa phương.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng khuyến khích các bộ, ngành, địa phương, tổ chức và doanh nghiệp chủ động triển khai các hoạt động hưởng ứng phù hợp với điều kiện thực tiễn, gắn với chức năng, nhiệm vụ và nhu cầu phát triển cụ thể. Đồng thời, cần chú trọng phát hiện, tôn vinh và nhân rộng các mô hình hiệu quả, sáng kiến tiêu biểu và cách làm hay trong ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Thông qua chuỗi hoạt động được triển khai trên phạm vi cả nước, Bộ Khoa học và Công nghệ kỳ vọng thúc đẩy sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, huy động sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Qua đó, từng bước đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển bền vững, thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội và hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong cộng đồng.
Lâm Thanh Thu
