Xuất khẩu rau quả tăng trưởng tích cực
Trong 9 tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả tiếp tục là một trong những điểm sáng của ngành nông nghiệp, đóng góp vào tổng kim ngạch xuất khẩu 56,3 tỷ USD của toàn ngành. Giá trị xuất khẩu rau quả đạt gần 7,35 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ rau quả Việt Nam lớn nhất, chiếm hơn 60% tổng giá trị xuất khẩu. Tiếp theo là Hoa Kỳ và Hàn Quốc. Bên cạnh các thị trường chủ lực, xuất khẩu rau quả sang nhiều thị trường khác cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực.
Trong nhóm 15 thị trường xuất khẩu lớn nhất, Campuchia là thị trường có mức tăng trưởng giá trị xuất khẩu rau quả mạnh nhất, tăng 2,3 lần. Tại Liên minh châu Âu (EU), rau quả Việt Nam tiếp tục có cơ hội mở rộng thị phần, đặc biệt ở nhóm trái cây nhiệt đới chế biến sâu và các sản phẩm nông sản đặc sản.
Kết quả này cho thấy dư địa phát triển của ngành rau quả không chỉ nằm ở việc gia tăng sản lượng xuất khẩu mà còn ở khả năng đa dạng hóa thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng quốc tế.
Theo nhận định của Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhu cầu tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và các thị trường Âu - Mỹ dự kiến tiếp tục tăng trong tháng 10 và tháng 11, khi các hoạt động mua sắm cuối năm bắt đầu sôi động. Đây là cơ hội để doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu, mở rộng thị trường và tận dụng lợi thế của các mặt hàng có sức cạnh tranh.
Tuy nhiên, cơ hội thị trường chỉ có thể chuyển hóa thành tăng trưởng bền vững khi doanh nghiệp bảo đảm được chất lượng hàng hóa, duy trì nguồn cung và đáp ứng các yêu cầu ngày càng chặt chẽ về kiểm dịch, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Chủ động thích ứng với tiêu chuẩn thị trường
Một trong những thách thức lớn đối với ngành rau quả hiện nay là các quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kiểm dịch thực vật liên tục được cập nhật. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất phải thường xuyên theo dõi thông tin, điều chỉnh quy trình canh tác và kiểm soát chất lượng ngay từ đầu vào.
Thực tế tại Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Châu Pha, TP. Hồ Chí Minh, cho thấy việc đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu cần được duy trì liên tục. Mỗi tuần, hợp tác xã xuất khẩu khoảng 2 tấn ớt sang châu Âu. Dù nhu cầu thị trường còn lớn, đơn vị vẫn phải thường xuyên cập nhật các yêu cầu mới về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật để bảo đảm sản phẩm đáp ứng quy định của thị trường nhập khẩu.
Anh Nguyễn Viết Tự, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Châu Pha, cho biết: “Test 572 loại hoạt chất, không có dư lượng. Nhưng thị trường châu Âu lại thay đổi hoạt chất liên tục hàng tháng. Mình phải cập nhật thông tin ở bên đó”.
Từ thực tế này có thể thấy, việc đạt tiêu chuẩn tại một thời điểm chưa đồng nghĩa với khả năng đáp ứng lâu dài. Khi quy định của thị trường nhập khẩu thay đổi, doanh nghiệp và vùng nguyên liệu cần kịp thời cập nhật, điều chỉnh phương thức sản xuất và kiểm soát chất lượng để hạn chế nguy cơ hàng hóa không đáp ứng yêu cầu.
Muốn làm được điều đó, công tác kiểm soát chất lượng cần bắt đầu từ vùng nguyên liệu, bao gồm quản lý đất, nước, sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy định và tuân thủ quy trình canh tác. Các khâu thu hoạch, sơ chế, đóng gói, kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc cũng cần được thực hiện đồng bộ.
Ông Nguyễn Văn Mười, đại diện Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu thay đổi tư duy sản xuất, trong đó có việc kiểm tra, xét nghiệm đất và nước để đánh giá điều kiện canh tác, xác định những yếu tố cần bổ sung hoặc điều chỉnh.
Việc kiểm soát tốt các yếu tố đầu vào không chỉ giúp nâng cao chất lượng nông sản mà còn tạo cơ sở để người sản xuất chủ động phòng ngừa rủi ro, đáp ứng yêu cầu của những thị trường có tiêu chuẩn cao.
Ở góc độ doanh nghiệp, cập nhật quy định nhập khẩu và chủ động kiểm soát dư lượng đang trở thành một phần quan trọng trong năng lực cạnh tranh. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định: “Dư lượng áp dụng sẽ thay đổi mỗi năm nên các doanh nghiệp sản xuất phải nắm bắt thông tin đó. Chúng ta sẽ hạn chế rất nhiều những bất ngờ về hàng rào kỹ thuật”.
Như vậy, để tận dụng cơ hội xuất khẩu trong những tháng cuối năm, ngành rau quả cần tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất. Việc cập nhật thông tin thị trường, chuẩn hóa quy trình canh tác và kiểm soát chất lượng xuyên suốt chuỗi cung ứng sẽ góp phần giảm rủi ro, nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng và củng cố uy tín nông sản Việt Nam.
Sầu riêng tiếp tục là động lực tăng trưởng
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, với đà tăng trưởng hiện tại, kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam trong năm nay có thể đạt mục tiêu 10 tỷ USD. Trong đó, sầu riêng tiếp tục là một trong những mặt hàng đóng vai trò quan trọng.
Nhu cầu từ Trung Quốc và một số thị trường khác vẫn là yếu tố hỗ trợ triển vọng xuất khẩu mặt hàng này. Đáng chú ý, thời điểm tháng 10 cũng là giai đoạn thu hoạch rộ cuối vụ sầu riêng tại Tây Nguyên. Trong khi đó, nguồn cung sầu riêng từ một số quốc gia khác gần như không còn vào thời điểm này, tạo thêm cơ hội cho sản phẩm Việt Nam.
Dù vậy, diễn biến thời tiết tại Tây Nguyên đang đặt ra yêu cầu chủ động hơn trong tổ chức thu hoạch cuối vụ. Nhà vườn cần theo dõi sát tình hình mưa, lựa chọn thời điểm thu hái phù hợp và bảo đảm chất lượng quả trước khi đưa ra thị trường. Đây là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế ảnh hưởng bất lợi của thời tiết đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả tiêu thụ.
Bên cạnh sầu riêng, các mặt hàng như dừa, thanh long, chanh leo, bưởi, xoài và nhóm rau quả chế biến cũng góp phần duy trì kim ngạch xuất khẩu. Việc phát huy lợi thế của từng mặt hàng, đồng thời mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm, sẽ giúp ngành rau quả giảm phụ thuộc vào một số thị trường hoặc mặt hàng chủ lực.
Triển vọng xuất khẩu rau quả trong những tháng cuối năm đang mở ra nhiều cơ hội, nhưng khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng còn phụ thuộc vào năng lực thích ứng của toàn chuỗi sản xuất. Từ vùng nguyên liệu đến khâu thu hoạch, sơ chế và xuất khẩu, việc tuân thủ tiêu chuẩn, kiểm soát chất lượng và chủ động trước biến động thị trường sẽ là những yếu tố then chốt để rau quả Việt Nam duy trì đà tăng trưởng, nâng cao giá trị và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.