Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 (với AI, IoT, Big Data) đang chuyển đổi nền sản xuất toàn cầu sang mô hình nông nghiệp thông minh. Trong bối cảnh tổn thất sau thu hoạch còn rất cao (30–50% trên thế giới và 25–30% tại Việt Nam), việc đẩy mạnh cơ giới hóa, bảo quản và chế biến nông lâm thủy sản (NLTS) là xu hướng tất yếu để giảm thất thoát, tăng năng suất và gia tăng giá trị sản phẩm.
Trên thế giới, các công nghệ nổi bật gồm: nhà trồng thông minh, drone, robot nông nghiệp, chuỗi cung ứng lạnh, công nghệ bảo quản tiên tiến (CA, MAP, chiếu xạ, màng phủ, sinh học...) và chế biến tinh tận dụng phụ phẩm.
Tại Việt Nam, dù bước đầu xuất hiện các mô hình thành công (TH True Milk, Vinamilk, Dalat Hasfarm, VinEco...), nền nông nghiệp vẫn đối mặt nhiều hạn chế: sản xuất nhỏ lẻ, hạ tầng chuỗi lạnh thiếu đồng bộ, tỷ lệ doanh nghiệp đầu tư thấp và thiếu hụt nhân lực chất lượng cao.
Bài báo đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện về chính sách, hạ tầng, tín dụng, chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, cùng các chương trình KH&CN trọng điểm nhằm thúc đẩy cơ giới hóa và chế biến NLTS thích ứng hiệu quả với Cách mạng 4.0.