Từ khởi đầu gian khó đến hành trình khởi nghiệp
Đầu thập niên 1990, Hà Nội và cả nền kinh tế Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình đầy bỡ ngỡ sau cơ chế bao cấp. Doanh nghiệp tư nhân khi ấy chưa được nhìn nhận như một động lực phát triển; khái niệm “khởi nghiệp” còn xa lạ, thậm chí làm kinh tế ngoài quốc doanh vẫn chịu nhiều ánh nhìn dè dặt.
Trong bối cảnh đó, ông Vũ Văn Tiền – khi đang giữ vị trí quan trọng tại một tổng công ty nhà nước thuộc Bộ Nông nghiệp – đã đưa ra một quyết định táo bạo: rời bỏ con đường ổn định để thành lập doanh nghiệp riêng. Không tài sản tích lũy lớn, không thương hiệu, không thị trường định hình sẵn, ông chọn bắt đầu từ con số gần như bằng không. Nhưng với ông, chính “chưa có gì” lại là điều kiện để gieo trồng những giá trị lâu dài.
Ngày 9/1/1993, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Tổng hợp Hà Nội (Geleximco) chính thức ra đời với vốn điều lệ gần 3 tỷ đồng – toàn bộ từ nguồn lực tự thân và vay mượn có kiểm soát. Việc được cấp phép xuất nhập khẩu trực tiếp, điều hiếm hoi với doanh nghiệp tư nhân thời điểm đó, không chỉ mở ra cánh cửa hội nhập quốc tế mà còn thể hiện một tư duy chiến lược sớm: muốn doanh nghiệp Việt lớn mạnh, phải đưa họ ra khỏi “ao làng” ngay từ đầu.
Từ cánh đồng Thái Bình đến tư duy kinh tế hiện đại
Sinh năm 1959 tại Thái Bình – vùng quê thuần nông của đồng bằng Bắc Bộ – tuổi thơ gắn liền với ruộng đồng và cái nghèo đã hun đúc nơi ông Vũ Văn Tiền tinh thần chịu khó, bền bỉ và khát vọng vươn lên bằng học hành và hành động. Sau khi tốt nghiệp Học viện Kỹ thuật Quân sự, ông tiếp tục theo học Đại học Kinh tế Quốc dân, hình thành tư duy kinh tế bài bản trong giai đoạn đất nước bắt đầu tiếp cận cơ chế thị trường.
Gia nhập Tổng Công ty Vật tư Nông nghiệp từ năm 1986, ông nhanh chóng được đánh giá cao về năng lực quản trị và tài chính. Tuy nhiên, khi công cuộc Đổi mới mở ra, ông nhận ra rằng cải cách không thể dừng lại trong khuôn khổ cũ. Doanh nghiệp tư nhân, theo ông, không chỉ là lực lượng bổ trợ mà phải trở thành động lực chủ đạo của nền kinh tế.
Kiên nhẫn xây nền – lựa chọn chiều sâu thay vì tốc độ
Những năm đầu khởi nghiệp, Geleximco đối mặt với vô vàn khó khăn: thiếu vốn, pháp lý chưa hoàn thiện, thị trường biến động. Có thời điểm, ông Tiền phải thế chấp sổ tiết kiệm cá nhân để duy trì dòng tiền. Nhưng thay vì lùi bước, ông chọn tái cấu trúc, tiết giảm chi phí, đàm phán từng khoản vay, từng đối tác – đi từng bước chắc chắn.
Đến cuối thập niên 1990, Geleximco bắt đầu có lãi ổn định, đặc biệt khi mở rộng sang sản xuất và liên doanh với các đối tác Nhật Bản, Hàn Quốc trong lĩnh vực linh kiện xe máy, ô tô. Việc trở thành nhà cung ứng cho Honda, Yamaha, Suzuki, Kawasaki đánh dấu bước chuyển quan trọng: từ doanh nghiệp thương mại sang tham gia chuỗi giá trị công nghiệp.
Với ông Vũ Văn Tiền, khởi nghiệp chưa bao giờ chỉ là câu chuyện cá nhân. Ông từng khẳng định: “Doanh nghiệp tư nhân sinh ra là để cống hiến và mang khát vọng. Phải cùng nhau làm sao cho GDP tăng trưởng gấp nhiều lần.” Đó vừa là tuyên ngôn, vừa là tinh thần của một thế hệ doanh nhân dám rời bỏ vùng an toàn để kiến tạo giá trị mới.
Công nghiệp hóa – trục xương sống của chiến lược Geleximco
Ba thập kỷ sau ngày thành lập, Geleximco đã phát triển thành tập đoàn đa ngành với hệ sinh thái trải rộng từ công nghiệp – hạ tầng, tài chính – ngân hàng, bất động sản đến dịch vụ, năng lượng. Tuy nhiên, xuyên suốt chiến lược của ông Tiền, công nghiệp hóa luôn là trục xương sống.
Từ sản xuất phụ tùng ô tô – xe máy, Geleximco tiếp tục đầu tư các dự án quy mô lớn, tiêu biểu là nhà máy sản xuất linh kiện ô tô hơn 200 ha tại Hưng Yên với tổng vốn khoảng 400 triệu USD, dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2027, tạo việc làm cho 2.000–3.000 lao động và thúc đẩy nội địa hóa ngành công nghiệp ô tô.
Bước đi mang tính đột phá hơn nữa là liên doanh với Chery (Trung Quốc) để sản xuất, lắp ráp ô tô nguyên chiếc Omoda và Jaecoo. Dự án đặt tại Khu công nghiệp Hưng Phú, công suất giai đoạn đầu 50.000 xe/năm, hướng tới 200.000 xe/năm với tổng vốn đầu tư ước tính khoảng 800 triệu USD. Nhà máy được thiết kế theo tiêu chuẩn xanh, tích hợp công nghệ hiện đại, phát triển cả xe xăng – điện lai (PHEV) và xe điện, phù hợp với điều kiện hạ tầng hiện nay và tương lai của Việt Nam.
Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, “Ông Tiền là doanh nhân đặc biệt, những điều ông mong muốn thay đổi không chỉ phục vụ kinh doanh mà là vấn đề của đất nước.”
Tư duy hệ sinh thái và vai trò trong tài chính – ngân hàng
Không chỉ dừng ở sản xuất, Geleximco phát triển bất động sản và hạ tầng theo tư duy tích hợp: nhà máy – khu đô thị – logistics – dịch vụ. Các dự án như Khu đô thị Lê Trọng Tấn – Geleximco, Hưng Phú, Cái Dăm… không đơn thuần là bất động sản thương mại mà là không gian sống – làm việc bền vững cho người lao động và chuyên gia.
Trong lĩnh vực tài chính, ông Vũ Văn Tiền là một trong những doanh nhân tư nhân tiên phong tham gia sáng lập Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank) và Công ty Chứng khoán An Bình (ABS). Tại ABBank, ông từng giữ cương vị Chủ tịch HĐQT suốt nhiều năm, kiên định với triết lý tăng trưởng an toàn, bền vững, không đánh đổi rủi ro lấy lợi nhuận ngắn hạn. Năm 2024, ABBank đạt lợi nhuận trước thuế 809 tỷ đồng, tăng 58% so với năm trước.
Ông cũng là người thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược ESG, thành lập Ủy ban Phát triển bền vững tại ABBank, tích hợp các tiêu chí môi trường – xã hội – quản trị vào hoạt động ngân hàng.
Doanh nhân của thời đại kiến tạo
Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân (tháng 5/2025), ông Vũ Văn Tiền là người đầu tiên phát biểu, ví nghị quyết này như “nắng hạn gặp mưa rào” đối với cộng đồng doanh nghiệp. Ông khẳng định đây là bước ngoặt giải phóng lực lượng sản xuất, đồng thời kiến nghị cơ chế giám sát độc lập để bảo đảm chính sách đi vào thực tiễn.
Không nói nhiều về từ thiện, nhưng Geleximco luôn hiện diện trong những thời điểm xã hội cần đến: hỗ trợ thiên tai, dịch bệnh, đầu tư hạ tầng quê hương, bảo đảm sinh kế cho người dân vùng dự án. Với ông, doanh nghiệp phát triển không thể tách rời “nền sống” của xã hội.
Từ một người con vùng quê Thái Bình, ông Vũ Văn Tiền đã xây dựng không chỉ một tập đoàn đa ngành hàng đầu, mà còn để lại một triết lý phát triển doanh nghiệp mang tầm quốc gia: phát triển dựa trên nền móng vững chắc, không chọn đường tắt, không đánh đổi tương lai lấy tăng trưởng trước mắt.
Ông không tự nhận mình là người tiên phong, nhưng chính sự điềm tĩnh, kiên định và tư duy “xây để lại” đã khiến ông trở thành một doanh nhân đi trước thời đại – người kiến tạo nền móng cho công nghiệp Việt Nam vươn xa./.
